Geen bus, dus ook geen geld

Sinds zondag rijden de streekbussen niet meer.

Provincies weigeren nu de vervoersbedrijven nog te betalen. Die harde opstelling komt door de privatisering.

Op veel plaatsen in Nederland staken de streekbuschauffeurs, zoals hier in Groningen. Veel mbo-scholieren zijn de dupe. Foto WFA WFA47:STAKING BUSCHAUFFEURS:GRONINGEN;14MEI2008- Vandaag en morgen rijden in een groot deel van het land geen streekbussen, zo ook in Groningen en omgeving. Veel reizigers waren reeds voorbereid op de staking en hadden alternatief vervoer gekozen. Toch kwam een enkeling tevergeefs naar het centraal station in Groningen. Buschauffeurs leggen het werk neer, omdat er nog steeds geen akkoord is over een nieuwe cao. De vakbonden eisen een loonsverhoging van 3,5 procent, maar de werkgevers zeggen geen geld te hebben voor extra salaris. WFA/ab/str. Harm Meter WFA WFA

Staken mag, maar de burger wordt nu wel erg hard getroffen, vindt gedeputeerde George van Heukelom (SGP) van de provincie Zeeland. „Ik word gebeld door burgers die mij vragen hoe ze naar het ziekenhuis moeten komen.”

De chauffeurs besloten zondag het werk voor onbepaalde tijd neer te leggen. Ze eisen meer loon van hun werkgevers. Een nieuw bod werd gisteren afgewezen. De werkgevers worden nu door de provincies onder druk gezet om het conflict te beslechten.

De vervoersbedrijven worden gefinancierd door de provincies. Nu de bussen niet rijden, krijgen de vervoersbedrijven minder geld. In sommige provincies krijgen de maatschappijen geld per gereden kilometer. „Ik betaal gewoon niet”, zegt Van Heukelom. In Zeeland lopen de vervoersbedrijven op dagbasis „tienduizenden euro’s” mis, schat de gedeputeerde. Een exact bedrag wordt nog berekend.

Ook bedrijven in andere provincies lopen forse bedragen mis doordat de bussen in de remise blijven staan. „Ze moeten zich eerst maar verantwoorden”, zegt gedeputeerde Job Klaasen (VVD) van de provincie Overijssel. In Groningen loopt de inkomstenderving op tot een half miljoen euro per week en de provincie Noord-Brabant gaat uit van „een half miljoen tot een miljoen euro per week”, aldus een woordvoerder. In Flevoland, waar het busvervoer vooraf is gefinancierd, gaat de provincie geld voor de niet-gereden ritten terugeisen van vervoerder Connexxion.

De harde opstelling van de provincies is het gevolg van de verzakelijkte verhouding tussen de provincies en vervoersbedrijven. In 2000 werd het streekvervoer geprivatiseerd. Provincies deden een openbare aanbesteding op grond van een lijst met eisen. Als de bedrijven in aanmerking wilden komen voor het laten rijden van de bussen, moesten ze aan die eisen voldoen. „We hebben afspraken gemaakt over de dienstregeling en punctualiteit”, zegt Van Heukelom. „Aan het eind van een bepaalde periode kijken wij of vervoerders aan die eisen hebben voldaan. Hoe langer de staking duurt, hoe minder geld ze krijgen.”

De provincies laten zich niet uit over de arbeidsvoorwaarden van chauffeurs. Ze vinden wel dat vervoersbedrijven een oplossing voor de onvrede onder chauffeurs moeten vinden. Gedeputeerde Job Klaasen van Overijssel vindt dat er een einddatum moet worden ingesteld voor de staking. „Dit duurt te lang. Dit is slecht voor het imago van het openbaar vervoer. Wij als provincie doen ons best om er meer mensen gebruik van te laten maken. Daar steken we veel geld in. Maar mensen zeggen nu: ‘ik stap wel weer de auto in’. Dat is net niet wat we willen.”

Klaasen is verontwaardigd over de opstelling van Connexxion, de vervoerder in zijn provincie. „Ik had verwacht dat ze contact met mij zouden opnemen. Maar ik moet alle informatie uit de krant halen.”

Waren de bussen wel blijven rijden als de regionale vervoerders niet waren geprivatiseerd? Van Heukelom: „Door de verzakelijkte houding is een flink deel van de overhead verdwenen. Er is een scherpere prijs ontstaan. Dat is juist goed voor de burger.”

De vervoersbedrijven willen niet inhoudelijk reageren. Ze zeggen nog geen inzicht te hebben in hun verliezen. Oud-minister Klaas de Vries gaat de komende dagen een onafhankelijke analyse van het streekvervoer maken, dat vrijdag klaar moet zijn. Hij zal zich niet inhoudelijk met de cao-onderhandelingen bemoeien.