Wat is het verschil tussen islamitisch en islamistisch?

Sinds de aanslagen van 11 september 2001 komt lezer Jan Pust het woord ‘islamist’ vaak tegen. De uitleg in verschillende woordenboeken varieert van moslim tot moslimfundamentalist. Het is wat ‘(isla)mistig’, mailt Jan. Een klein woordenboek ‘islamismen’.

‘Islamitisch’ of ‘islamistisch’: er is maar één letter verschil, maar het betekent iets totaal anders. Als je islamitisch bent, geloof je gewoon in Allah. Je bent een moslim/mohammedaan/islamiet. Maar ben je islamistisch, dan behoor je tot de ‘politieke islam’. Je ziet de islam als een compleet systeem voor alle domeinen van het persoonlijke, maatschappelijke en politieke leven.

Islamisten verschillen van mening over hoe de islamitische staat bereikt en ingericht moet worden. De term omvat zowel hervormers die verandering nastreven binnen het democratische systeem, als radicalen die de democratie met geweld omver willen werpen. De regerende AK-partij in Turkije behoort tot de eerste groep, de Islamitische Jihad in Egypte tot de tweede. Andere veelgebruikte ‘islamismen’:

Het orthodoxe salafisme (van het Arabische salaf, dat voorvader betekent) is geïnspireerd op bronnen uit de gouden eeuw van de islam, toen de profeet Mohammed nog leefde: de Koran, de Soenna (de overleveringen over het leven van Mohammed) en de consensus onder de metgezellen van de profeet. Deze stroming levert de theologische en juridische rechtvaardiging voor vijandigheid jegens ongelovigen. Een kleine, radicale groep salafisten gebruikt geweld.

Islamistisch fundamentalisme is eigenlijk niets anders een westerse term voor salafisme (zie voorgaande).

Aanhangers van het islamitisch extremisme willen de democratie omverwerpen en de shari’a (islamitische wetgeving) invoeren. Binnen deze groep maakt de AIVD nog een scherper onderscheid dan Van Dale: islamistische radicalen sluiten geweld uit, extremisten bepaald niet.

Toon Beemsterboer