Saint Laurent maakte de powervrouw

Gisteravond overleed de Franse modeontwerper Yves Saint Laurent op 71-jarige leeftijd aan een hersentumor. Hij kreeg de vrouw „uit de rok”, en droeg daarmee bij aan de emancipatie.

Yves Saint Laurent en model Claudia Schiffer bij een modeshow in 1997. Foto AFP (FILES) French designer Yves Saint Laurent hand kisses model Claudia Schiffer, on January 22 1997 in Paris, after the presentation of his Spring-summer Haute Couture collection. Yves Saint Laurent, one the top French designers of the 20th century, died in the evening on June 01, 2008, in Paris, the Pierre-Berge-Saint Laurent Foundation said. The reclusive French maestro, who had retired from haute couture in 2002 after four decades at the top of his trade, had been ill for some time. AFP PHOTO PIERRE VERDY AFP

De Nederlandse couturier Mart Visser zat afgelopen Kerstavond nog met Yves Saint Laurent aan het diner. Zes weken geleden bezocht hij in Parijs de Fondation Pierre Bergé Yves Saint Laurent: het haute couturehuis waar belangrijke stukken uit de collectie van Yves Saint Laurent worden tentoongesteld: „Alles was daar, zijn beroemde safaripakken, de eerste smokings die hij voor de vrouw heeft ontworpen. Toen ik naar buiten liep, had ik het gevoel: dit is het summum, dit is het heilige der heiligen.”

De ontmoeting met Kerst was ontluisterend. „Yves was dik, hij zat onder de pillen en in een rolstoel. Ik had hem liever niet meer zo gezien. Hij is zo’n grootheid en het was droevig om iemand zo klein en hulpeloos te zien.”

Volgens Visser is de invloed van de beroemde Franse couturier op het modebeeld wereldwijd ‘enorm’ geweest. „Hij is in zijn ontwerpen puur van de vrouw uitgegaan. Met zijn half-blote creaties, zijn champagne en luxe parfums creëerde hij een sterke-vrouwenwereld. Bovendien heeft hij de vrouw uit de rok gekregen. Hij ontwierp voor haar een smoking en liet haar, rokend en zelfbewust, portretteren door een beroemde fotograaf als Helmut Newton. Met die ontwerpen en met zijn safaripakken creëerde hij in de jaren tachtig een echte powervrouw. Zo iemand zijn we nu gewend, maar toen was dat nieuw en controversieel.”

Ook mode-illustrator Piet Paris roemt Yves Saint Laurent om zijn visie op de vrouw en zijn bijdrage aan haar emancipatie. „Een vrouw in pak bleef bij hem toch vrouwelijk. Hij heeft ook waanzinnige variaties bedacht op dat pak, geen enkele andere ontwerper heeft hem daarin kunnen evenaren. Hij bedacht vormen en silhouetten voor de vrouw waar nog nooit iemand op was gekomen. ”

Piet Paris noemt Yves Saint Laurent ook op andere vlakken ‘controversieel’ en ‘vernieuwend’. „Hij heeft als een van de eersten veel oriëntaalse invloeden in zijn kledingontwerpen gebracht. Bovendien poseerde hij zelf, toen hij nog mooi en slank was, ooit naakt bij de lancering van zijn eigen parfum. Dat was absoluut ongekend in die tijd.”

Een van de belangrijkste verdiensten van Yves Saint Laurent is het feit dat hij bijgedragen heeft aan de ‘democratisering van de mode’. Eind jaren zestig kwam hij met het kleding- en geurenmerk Rive Gauche dat, in tegenstelling tot de haute couture, betaalbaar was voor de ‘gewone vrouw’. Piet Paris: „Hij ontwierp prêt-à-porter, kleding die je in de winkel kon kopen. Dat sloot maatschappelijk goed aan, in een periode dat de emancipatiebeweging en de dolle mina’s grote invloed kregen op de vrouw.”

Ook José Teunissen, lector modevorming bij ArtEZ Hogeschool voor de kunsten in Arnhem, roemt Yves Saint Laurent om de invloed die hij, door middel van zijn ontwerpen, op het maatschappelijk leven heeft gehad. „Hij begon in de jaren vijftig met klassieke couture. Maar al vanaf de jaren zestig wist hij zijn kledingontwerpen te koppelen aan de moderne tijd. Niet alleen droeg hij bij aan de emancipatie van de vrouw door haar een broek te laten aantrekken en voor haar de doorkijkblouse te ontwerpen, hij had gevoel voor nog meer invloeden van de straat. In de tijd dat de hippiebeweging en de jeugdcultuur in opkomst waren, oriënteerde Saint Laurent zich op Marokko en paste hij exotische elementen toen in zijn ontwerpen.”

Volgens modeontwerpster Monique Collignon was Saint Laurent een van de eersten die Afrikaanse mannequins gebruikte om zijn ontwerpen te tonen. „Juist die kleurige patronen en exotische stoffen konden zij op een uiterst stijlvolle manier presenteren.” Volgens Collignon is er zoiets ontstaan als een typische ‘Saint-Laurentsnit’. „Veel van zijn pakken zijn net niet helemaal superstrak gesneden, er zit een bepaalde losheid in waarvan je kan zeggen: dat is typisch Yves Saint Laurent.”

Met de dood van de Franse couturier is volgens Piet Paris iets wezenlijks veranderd in de internationale modewereld. „Yves Saint Laurent had een zeer creatieve en originele geest. Hij was altijd bezig met vernieuwing en streefde in al zijn ontwerpen naar perfectie. Die geest heerst helaas niet meer in het modevak. Daarom markeert zijn dood werkelijk het einde van een tijdperk.”

Necrologie: pagina 9