Kijkcijfers talkshows per minuut

Met nieuwe methoden valt precies vast te stellen wanneer kijkers afhaken tijdens een talkshow. Dat gebeurt als Pauw & Witteman het woord ’Zapservice' uitspreken.

Pauw en Witteman verliezen kijkers aan het begin van de rubriek 'Zapservice'

De best bekeken talkshow van dit seizoen is Pauw & Witteman (VARA/NPS). Dagelijks keken er gemiddeld een miljoen mensen tussen 11 en 12 uur naar Nederland 1. Het vervangende Knevel & Van den Brink, dat sinds kort het zomerse EO-alternatief voor Jeroen Pauw en Paul Witteman is, trekt heel wat minder publiek; het aantal schommelde vorige week rondom de 700.000 kijkers. De op één na best bekeken talkshow is De wereld draait door (VARA) met Matthijs van Nieuwkerk in de vooravond op Nederland 3; dat haalde dit seizoen een gemiddelde van 965.000 kijkers.

In één opzicht is De wereld draait door echter succesvoller dan Pauw & Witteman. Dat blijkt uit een tamelijk nieuwe onderzoektechniek die het mogelijk maakt van minuut tot minuut het verloop van de kijkdichtheid te zien. Steevast zien de onderzoekers bij Van Nieuwkerk een plotselinge piek van zo’n 1,1 miljoen kijkers om 19.53 uur.

De verklaring is tweeërlei, weten ze. Op alle andere grote zenders (Nederland 1 en 2, RTL4 en SBS6) wordt op dat tijdstip reclame uitgezonden – altijd een gegarandeerd zapmoment. En juist op dat moment begint DWDD welbewust aan zijn populairste programmaonderdeel: de curieuze, vaak lachwekkende fragmenten uit andere tv-programma’s onder het motto De tv draait door. Dat gaat door tot een paar minuten na 20.00 uur, met als gevolg dat het begin van het NOS Journaal op Nederland 1 tegenwoordig minder kijkers trekt dan vroeger.

Maar voor de serie Goede tijden slechte tijden, die gelijktijdig op RTL4 begint, is de schade veel groter. De soap heeft tegenwoordig structureel bijna een half miljoen kijkers minder. En dat is puur de schuld van De wereld draait door, aldus René van Dammen van de afdeling mediaonderzoek en -advies van de Publieke Omroep. De gemiddelde kijker vindt het geen ramp om bij een nieuwsuitzending iets later binnen te komen. Het missen van de eerste scène bij een soap is voor veel kijkers echter aanleiding om de rest van die aflevering dan óók maar aan zich voorbij te laten gaan.

Een tegengesteld effect doet zich voor bij Pauw & Witteman. Daar lopen op één bepaald moment juist veel kijkers weg. Dat wordt veroorzaakt door een rubriekje dat de averechts werkende titel Zapservice kreeg: een compilatie van nieuwsberichten uit eerdere tv-uitzendingen van die avond. Blijkbaar zitten heel wat mensen daar niet op te wachten, zodat ze – zonder dat er op andere zenders iets bijzonders te zien is – wegzappen. „Als ik in de redactie bij P&W zat, zou ik dat onderdeel een andere naam geven”, zegt Van Dammen.

De onderzoeker presenteerde deze feiten vrijdagmiddag op een symposium in het Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum, dat geheel gewijd was aan verleden en heden van de talkshow. Van het eerste, op Amerikaanse leest geschoeide Voor de vuist weg van Willem Duys, dat in de jaren zestig en zeventig elke maand door bijna 5 miljoen mensen werd bekeken, tot en met de dagelijkse uitzendingen van tegenwoordig. Van Dammen wist voorts nog te vertellen dat Pauw en Witteman populairder zijn dan hun voorgangers Frits Barend en Henk van Dorp, die bij RTL4 de wegbereiders waren voor de dagelijkse talkshow op de late avond. In het laatste seizoen bij die zender bereikte Barend & Van Dorp een gemiddelde van 725.000 kijkers. Daarna verhuisde het onafscheidelijk geachte duo naar Talpa, waar Van Dorp zichzelf na één seizoen met pensioen stuurde.

RTL4 had geen alternatief. „Het is een grote omroephistorische fout geweest dat RTL het late avonduur in feite cadeau heeft gedaan aan de publieke omroep”, zei tv-kenner Bert van der Veer op het symposium. „Er zijn nog wel gesprekken geweest met Frits Wester en Max Westerman om op dat tijdstip iets te beginnen. Dat was qua naamgeving wel aardig geweest. Maar dan zat je met twee prijsboksers die óók nog eens grotendeels dezelfde interesses hadden. Geen goeie combinatie.”

Van der Veer, die als regisseur van BvD overstapte naar P&W, stelde vast dat RTL4 na het afscheid van Barend en Van Dorp te gemakkelijk een gat liet vallen dat nu met groot succes wordt gevuld door Nederland 1. „Op een kwartiertje Editie NL na, speelt RTL4 nu geen rol meer in het maatschappelijk debat.”

    • Henk van Gelder