Een societyprinses die geen ijdel leeghoofd wil zijn

Als klein meisje smeekte ze: ‘Lieve Maria, laat mij wat worden in deze wereld.’ Deze week verschijnt haar glossy Marijke. Wie is deze ambassadrice van het maakbare lichaam?

„Ik verkoop mijn hele leven al plastic”, zegt Marijke Helwegen. Foto NRC Handelsblad, Vincent Mentzel Marijke HELWEGEN (1948)presentatrice. foto VINCENT MENTZEL/NRCH==F/C==Baarn, 27 mei 2008 Mentzel, Vincent

Er zijn er een paar in Nederland, zegt society-journaliste Wilma Nanninga van De Telegraaf. Vrouwen die aan hun voornaam voldoende hebben. Linda is altijd Linda de Mol. Catherine kan niemand anders zijn dan mevrouw Keyl. „En als je het in Nederland over Marijke hebt, weet iedereen dat het over Helwegen gaat’’, zegt Nanninga. Het is een observatie die wordt bevestigd door Google.

Als zelfbewust icoon van de plastische chirurgie begon Helwegen – in 1948 in Heerlen geboren als Marijke Mulders – zo’n vijftien jaar geleden aan een loopbaan die haar een plek heeft bezorgd op het podium van de Bekende Nederlanders. De Limburgse maakte het tot haar missie aan te tonen dat ook vrouwen-op-leeftijd rimpelloos en opgewekt door het leven kunnen. Ze werd de zelfgekroonde ambassadrice van het maakbare lichaam. Al nuanceert ze die titel onmiddellijk: „Ik ben niet verbouwd, maar gerenoveerd. Ik was beeldschoon en dat ben ik gebleven. Ik heb mezelf alleen niet toegestaan om als een oude muts af te takelen.’’

Van zegsvrouw van de cosmetische industrie en privé-klinieken is de 59-jarige society-prinses in de loop der jaren uitgegroeid tot de vertegenwoordiger van de BV Marijke Helwegen Vooruit. Ze is haar eigen merk geworden. De commerciële ontwikkeling van het merk Marijke bereikt morgen een voorlopig hoogtepunt. Dan wordt in het exclusieve Amsterdamse Hotel 717 haar eigen glossy magazine gelanceerd.

Het tijdschrift richt zich op de beau monde, vertelt Noëlle van Eijk, hoofdredacteur van Marijke. „Op mensen die gaan voor glamour, die mooi willen zijn en genieten van het leven.’’ Volgens de naamgeefster is het magazine er „voor de gewone man of vrouw”. Hoe dan ook: de lezer moet door het blad „de echte Marijke’’ leren kennen, vertelt Wouter Verkennis die bij uitgeverij Sanoma verantwoordelijk is voor special-interest-bladen.

Voor de buitenwereld, zegt Verkennis, geldt Helwegen als „een raar duifje opgebouwd uit cosmetische ingrepen. Maar ze is ook een open vrouw. Iemand die voortdurend bezig is om de vooroordelen over haar door te prikken.” Mede door de ruime belangstelling van adverteerders wordt Marijke – vooralsnog eenmalig – in een oplage van 100.000 stuks verspreid.

De introductie van Marijke Helwegen is steevast overweldigend. „Ik vind mezelf gewoon heel erg mooi”, zegt ze vrijwel bij aanvang van het eerste telefoongesprek. Op haar eigen website ontbreekt ook bescheidenheid. „Hallo ik ben Marijke … En iedereen wil op mij lijken”, luidt de tekst bij een foto waarop ze in een spiegeltje kijkt.

En ook de kennismaking bij haar villa in Baarn is nogal ongewoon. Ze opent de voordeur en roept meteen: „Ik ben vandaag heel informeel.” Helwegen draagt dan een beige broek met stippenbloes. „Mensen denken dat ik alleen maar de hele dag in cocktailjurken rondloop met veel make-up. Maar thuis ben ik gewoon mooi.”

De zonnige middag is al flink gevorderd, maar Marijke Helwegen komt door alle doordeweekse drukte nu pas toe aan haar ontbijt. Ze zit in de tuin. Om de zon de baas te blijven draagt ze een reusachtige witte hoed en een uit de kluiten gewassen zonnebril. Met een mesje fileert ze een gerimpelde rode paprika. „Zo zie ik er over tien jaar uit”, grapt ze.

Helwegen heeft een opmerkelijke carrière gemaakt voor iemand die naar eigen zeggen de eerste dertig jaar van haar leven diep ongelukkig was. Ze zakte voor haar toelatingsexamen voor de HBS. Dat was een pijnlijke ervaring voor een vrouw die brandde van verlangen om het ver te schoppen in het leven. Als meisje knielde ze voor het Mariabeeldje in haar slaapkamer, smekend: ‘Lieve Maria, lieve Jezus, laat mij wat wórden in deze wereld.’ Op voorspraak van haar vader, chef administratie bij DSM, gaat ze bij zijn bedrijf aan de slag als directiesecretaresse. Het is aanvankelijk geen onverdeeld succes. Ze kan niet typen, beheerst geen steno en maakt vlekken op alle documenten. Maar door bevallig rond te huppelen „met mijn grote poppenogen’’, weet ze haar superieuren toch te behagen. En ze blijkt uiteindelijk van waarde als ze op beurzen voor DSM in een standje pvc-materiaal moet aanprijzen. „Ik verkoop mijn hele leven al plastic’’, zegt ze. „Ik weet precies wat ik niet kan, zoals huishoudelijk werk of organiseren. Maar zet mij op een podium en ik kan iedereen ontwapenen.” De maatschappelijke opmars komt definitief van de grond als ze zich stort op telemarketing. Ze slijt als warme broodjes arbeidsongeschiktheidsverzekeringen aan medici.

Al sinds haar achttiende is ze de partner van haar eerste en enige grote liefde: zakenman Harry Helwegen. Hij is sinds tien jaar vennoot van de firma Diligence en adviseert op het gebied van bedrijfsovernames. Bij Harry kan ze haar gang gaan. „Maar af en toe wordt hij helemaal gek van me. Hij noemt me zijn lawaaipapegaai. Ons huwelijk is in ieder geval nooit saai, altijd fris en fruitig.’’

Marijke Helwegen is bewust kinderloos. „Ik ben niet geschikt als moeder. Dat komt omdat ik zelf als kind niet genoeg aandacht kreeg om me geborgen te voelen.” Ze beschrijft haar moeder als een op Grace Kelly lijkende vrouw die tijdens de oorlog als gouvernante werkte bij de familie Van Nispen tot Sevenaer in Den Haag. Het moet een ambitieuze vrouw zijn geweest die van haar kinderen eiste dat ze slank, intelligent en heel mooi waren. Van haar krijgt Helwegen in ieder geval mee dat je als moeder al snel struikelt over je eigen kinderen als je bezig bent bent maatschappelijk omhoog te klauteren.

Rond haar 44ste ontdekt ze de zegeningen van de plastische chirurgie. Ze ziet er dan naar eigen zeggen nog allerbekoorlijkst uit. „Dat komt door mijn gedisciplineerde levensstijl: niet drinken, niet roken, flink slapen, veel fruit en groenten eten en liters water drinken.’’ Om de „tijd stil te zetten’’ begint ze aan een grote renovatie. Eerst volgt een ooglidcorrectie en dan worden „de lipjes opgespoten”. De „borstjes gaan van een AA-cup naar een gezellige maat B”. Ze ondergaat een facelift, laat een dikkere haargrens maken en er worden mooie witte kronen over de tanden gezet.

De grote ontdekker van Helwegen is Matthijs Schoemacher. Deze in 1931 geboren docent lichamelijke opvoeding schoolt zich om tot cosmetisch arts. In 1978 richt Schoemacher de eerste Nederlandse privékliniek op – in Scheveningen. „Ik kwam Marijke een jaar of vijftien geleden tegen toen ze langs kwam voor een schoonheidsbehandeling’’, vertelt Schoemacher. „In het begin vonden mijn collega’s en ik dat ze overdreef in het aantal ingrepen dat ze wilde ondergaan. Maar ze gelooft er honderd procent in en kan andere mensen overtuigen dat het een autonome beslissing van vrouwen is om hun lichaam chirurgisch te verfraaien.’’

Helwegen werd de pr-vrouw van de kliniek van vader en zoon Schoemacher. „Plastische chirurgie is een religie voor haar geworden en ze predikt de boodschap overtuigend. Het is niet zo maar een leeghoofdig figuurtje’’, zegt de arts. Helwegen heeft het imago van zijn bedrijfstak verbeterd, vindt Schoemacher.

„Wij worden als cosmetisch chirurgen vaak afgeschilderd als een zootje graaiers, money makers, maar we zijn gewone medische hulpverleners. Net zoals je je auto wast en je schoenen poetst, kun je er ook voor zorgen dat je er zelf op je fraaist uitziet. Door Marijke is die opvatting meer geaccepteerd geworden.’’

En niet alleen de artsen, maar ook hun cliënten kunnen volgens Wilma Nanninga – die de Privé-pagina maakt in De Telegraaf – rekenen op veel meer acceptatie. De tijd dat Nederlandse vrouwen opeens dagenlang rondliepen met een zonnebril omdat ze zogenaamd zo’n hoofdpijn hadden, is voorbij. „Je kunt nu rustig zeggen: ik heb me laten laseren’’, aldus Nanninga.

„Tien jaar geleden was het nog groot nieuws als je kon melden dat Katja Schuurman haar borsten had laten vergroten, maar dat is nu niet meer zo. Zelfs vrouwen in linkse, pluizerige kringen gaan naar de plastisch chirurg.”

Helwegen is lekker onconventioneel, hoor je steeds. Ze kan raar uit de hoek komen. En dat klopt ook wel. Halverwege het gesprek in haar tuin staat ze op en zegt: „Nu ga ik je even een kus geven’’, en dan drukt ze de bezoeker een zachte paprikazoen op zijn linkerwang.

„Ze is authentiek en heel toegankelijk’’, zegt Yves Gijrath, organisator van de jaarlijkse Miljonairs Fair. „Daardoor is ze sinds een paar jaar heel geliefd op alle mogelijke society feestjes: haringparty’s, openingen van belangrijke winkels in de PC Hooftstraat, alle Jan des Bouvrie-evenementen en polofeesten. Media fotograferen haar als levende Barbiepop. Ze is een hele goede entertainer die uitstekend kan babbelen.’’

Hoe zelfbewust ook, Helwegen begint tijdens een gesprek herhaaldelijk en ongevraagd te klagen over mensen die het wagen haar te kritiseren. „Azijnpissers’’, noemt ze die. „Er zijn nog steeds mannen die de tien ingrepen van hun buurvrouw of ex-vriendin accepteren, maar wel naar mij wijzen en menen dat ik te veel ingrepen heb laten verrichten. Die zeikerds zou ik flink in hun arm willen bijten of een nekschot willen geven met een volle botoxspuit.’’

Het lijkt gemopper in de marge. Want Helwegen is in de eerste plaats een commercieel succes. Ze geeft lezingen à raison van 3.000 euro met de titel ‘Hou van Mij’. De voordracht gaat over „authenticiteit en hoe je je opponent kunt ontwapenen’’. Ze verkoopt eigen crèmes en T-shirts met haar afbeelding als stripfiguur en teksten als: ‘Ik ben prachtig, jij lijkt 80’ en ‘Lipjes getuit & Borstjes vooruit’. En tussen de bedrijven door assisteert ze de boer die verstandelijk gehandicapten ontvangt tussen de dieren op zorgboerderij De Veldmuis in Eemdijk. Want dieren knuffelen doet ze, bij gebrek aan kinderen, maar al te graag.

„Ik heb een ongelofelijk zielscontact met dieren. Als ik een dier in de ogen kijk, zie ik of het droevig is of blij, of het lichamelijk of geestelijk iets mankeert. Andersom zien dieren dat bij mij ook. Bij hen voel ik me veilig’’, zegt ze in Marijke.

Door haar maatschappelijk succes beschouwt Helwegen zichzelf als een geslaagde feministe. „Ik ben mezelf, helemaal mezelf en laat me door niets en niemand de les lezen’’, zegt ze om haar totale onafhankelijkheid te onderstrepen. Cisca Dresselhuys, die van 1981 tot dit voorjaar hoofdredacteur was van het feministische maandblad Opzij, heeft Helwegen hoog zitten. „Marijke is een snoes’’, zegt de journaliste.

Dresselhuys nam regelmatig met Helwegen deel aan discussiebijeenkomsten waarbij beide dames in het panel zaten. „Dan dachten de mensen: dat wordt wederzijds klappen uitdelen. Maar ik ben onder de indruk van haar. Ik heb zelden iemand gezien met zoveel zelfspot en relativeringsvermogen als Marijke. Ze weet zelf ook heel goed dat ze over the top is, maar dat kan ze ook goed verklaren gelet op haar persoonlijke achtergrond’’, aldus Dresselhuys.

Toch denkt Dresselhuys dat het niet goed is dat ‘alle vrouwen op Marijke willen lijken’, zoals de lijfspreuk is van Helwegen. „Elke andere vrouw die het nodig zou vinden zoveel aan haar lichaam te veranderen, zou bij de psychiater belanden.’’ Dresselhuys noemt het bovendien verwerpelijk dat vrouwen er tegenwoordig bijna allemaal „jong en strak’’ willen uitzien.

Maar het is volgens haar niet de schuld van Helwegen dat die druk van de schoonheidscultuur steeds groter is. „De plastisch chirurgen zijn doorgeschoten. Die hebben dollartekens in hun ogen. Het zijn foute mannen die heel behendig inspelen op het feit dat nu eenmaal álle vrouwen onzeker zijn over hun uiterlijk’’, aldus Dresselhuys.

Maar Helwegen valt in dezen niets te verwijten, vindt de feministisch journaliste. „Marijke is slechts een uithangbord. En als ze straks met pensioen gaat als woordvoerster van de cosmetische industrie, werpt ze zich helemaal op het dier. Haar wacht een mooie toekomst met een voorname rol in de Partij voor de Dieren (PvdD).’’

Vegetariër Helwegen debuteerde vorig jaar al als pleitbezorger van de PvdD. Ze had een rol in de partijfilm Meat the Truth met als boodschap dat minder vlees eten goed is voor het milieu. „Het is mooi dat iemand uit onverwachte hoek, uit de wereld van glitter en glamour zich druk maakt om het dierenwelzijn’’, zegt de politiek leider van de PvdD in de Tweede Kamer, Marianne Thieme.

Marijke heeft volgens Thieme „de feiten over het beschermen van dieren altijd op een rijtje’’ en kan haar verhaal „ontwapenend, aansprekend presenteren.’’ Maar een functie als toekomstig Kamerlid ziet Thieme nog niet een-twee-drie weggelegd voor Helwegen. „Een politicus is ze gewoon niet.’’