De Yves Saint Laurent-vrouw was toonbeeld van elegantie en stijl

Modegod Yves Saint Laurent introduceerde een moderne vrouwen-garderobe met pantalon, stiletto’s en rode lippen.

Yves Saint Laurent naakt in de Franse Vogue (1971), bij de lancering van zijn eigen parfum (foto). Daarnaast een ontwerp geïnspireerd op Pablo Picasso (1988), het beroemde ‘eerste’ mannenpak voor vrouwen (1967) en de ‘Mondriaanjurk’, een ontwerp uit 2002. Foto’s Reuters, AFP, AP

‘Chanel bevrijdde de vrouw, Yves Saint Laurent bevrijdde de mode van haar aura’, zei Chanels biografe Edmonde Charles-Roux. Modehistoricus Colin McDowell omschreef hem als de ‘vader van de jeugdrevolutie in de mode’. Vanaf de jaren zestig introduceerde Yves Saint Laurent stap voor stap een moderne vrouwengarderobe met de pantalon als pilaar. Stilettohakken, de nagels YSL rood gelakt en de lippen YSL donkerrood gestift, complementeren het beeld van de zelfbewuste Yves Saint Laurent vrouw. Met Coco Chanel, Balenciaga en Christian Dior is hij een van de modegoden van de twintigste eeuw.

De Franse modeontwerper is gisteravond op 71-jarige leeftijd in Parijs overleden aan een hersentumor. Saint Laurent leed al sinds de jaren zestig aan depressies en was vaak ziek. Hij trok zich in 2002 terug uit het mode-imperium dat hij samen met vriend Pierre Bergé had opgebouwd. Vrijdag vindt de uitvaart plaats in de kerk Saint-Roche in Parijs, in de modestraat rue Saint-Honoré.

Yves Henri Donat Mathieu Saint-Laurent werd op 1 augustus 1936 geboren in het Frans-Algerijnse Oran, als telg van een oude juristenfamilie uit de Elzas. Als kind deed Yves al niets liever dan couturiertje spelen en hij verslond de Franse Vogue .

Zijn eerste succes, de eerste prijs van het Franse Wol Secretariaat voor de allermooiste jurk, bracht hem naar Parijs. In de categorie mantels won zijn leeftijdgenoot Karl Lagerfeld. In 1955 kreeg hij werk als assistent van Dior, toen het belangrijkste modehuis ter wereld.

Het lot bracht de dan 21-jarige Yves aan de top toen Christian Dior in 1957 onverwacht overleed en hij werd aangewezen als diens opvolger. Zijn eerste collectie, met de ‘trapeze’-lijn, werd laaiend enthousiast ontvangen. Kranten kopten: ‘YSL heeft Frankrijk gered’.

Het sprookje eindigde toen Saint Laurent werd oproepen voor militaire dienst. Als gevoelig mens en homoseksueel had hij het zwaar in het leger. De daaropvolgende zenuwinzinking was voor de leiding van Dior aanleiding om de pijnlijk verlegen ontwerper te ontslaan. Na zijn ontslag zorgde zijn vriend en compagnon Pierre Bergé dat hij met geld van een Amerikaanse investeerder als zelfstandig couturier aan de slag kon.

In januari 1962 toonde hij een speelse matrozenlook, gestyled met circuspaardachtige hoofdtooien. ‘Fabelachtige goddelijk’, oordeelde Vogue’s invloedrijke hoofdredactrice Diana Vreeland. In 1966 opende Saint Laurent op de linker oever van de Seine de boutique YSL Rive Gauche, waar de It-girls van de sixties hun redelijk betaalbare Pop Art jurkjes kochten. Het was de zakelijke Pierre Bergé die het merk YSL in de markt zette. Hij sloot de lucratieve parfumdeals, regelt franchise-boutiques, licenties en nam alle besluiten.

Halverwege de jaren zeventig, ging Saint Laurent, die zijn hele leven leed aan zware depressies, door een diep dal. Toch produceerde hij in die tijd opvallende collecties: zoals in 1976 de jetsetachtige, kleurrijke Opéra, en de seizoenen daarna Carmen, Ballets Russes, Chinoiserie en Opium.

Niet al zijn collecties waren geniaal. Na de jaren zeventig viel hij vaak in herhalingen of ontwikkelde hij thema’s door, zoals de beroemde vierkante Saint Laurent schouders die tot in zijn laatste collectie terugkeerden. In de jaren tachtig veranderde de mode ingrijpend dankzij nieuwkomers als Jean Paul Gaultier en de deconstructieve Japanners als Commes de Garçons. Saint Laurent verloor zijn gevoel voor het tijdsbeeld. ‘Ik voel me totaal vervreemd van wat er aan de gang is.’

Saint Laurent werkte vaak en graag in Marrakech waar hij een huis had. Het oriëntaalse en exotische waren een constante inspiratie, net als de kunst, zoals blijkt aan de vele hommagecollecties aan Picasso, Mondriaan, Matisse. Ook bewonderde hij flamboyante karakters als Léon Bakst, Maria Callas, madame Bovary en de schrijver Marcel Proust, die hij hartstochtelijk verafgoodde en in wiens decadente wereld hij het liefst had geleefd.

Zijn laatste coutureshow was in 2001. In 2002 nam de ‘dieu de la couture’ definitief afscheid van de mode met een retrospectief in het Centre Pompidou. Het was het slot van het tijdperk van elegantie en stijl. Aan een geëmotioneerd publiek liet hij nog eenmaal zijn erfenis van veertig jaar ontwerpen zien: de driekwart marinejas uit 1962, het safari-jasje uit 1968, de gouden Russische kozakkenjas uit 1977, de Picassojurk uit 1980 en 37 variaties op de meest geciteerde YSL-code: ‘Le smoking’. Hartsvriendin Catherine Deneuve zong: J’ai fini le voyage.