Srebrenicarechter vervangen

In de rechtszaak van Srebrenicaslachtoffers tegen de Staat der Nederlanden is één van de rechters aan de vooravond van het proces vervangen. Het gaat om B.C. Punt, die eerder in de zaak de partijen opriep een compromis te sluiten. Die oproep wees de landsadvocaat af.

Het is in Nederland ongebruikelijk dat een goed ingevoerde rechter wordt vervangen. Volgens Philip Langbroek, specialist op het terrein van de organisatie van de rechtspleging, noemt het „onbegrijpelijk” in „zo’n belangrijke zaak”. Rechters komen, volgens de wetenschapper van de Universiteit Utrecht, tot een beter oordeel als zij een zaak van begin tot eind onder hun hoede hebben.

Punt weigert commentaar.

In de Tweede Kamer wordt verbaasd gereageerd. „Zonder een oordeel uit te spreken over de zaak wil ik weten waarom de rechter is vervangen”, zegt Kamerlid Fred Teeven (VVD). Hij gaat minister Hirsch Ballin (Justitie, CDA) om opheldering vragen. Parlementariër Jan de Wit (SP) noemt de vervanging „heel merkwaardig”. „In het verleden is wel eens vaker een rechter gewisseld. Ik heb daar toen Kamervragen over gesteld, maar je krijgt nooit precies opgehelderd wat de echte reden is.”

In 2002 is de Staat aangeklaagd door Hasan Nuhanovic – de tolk van de Nederlandse VN-eenheid Dutchbat – en de nabestaanden van Dutchbat-elektricien Rizo Mustafic. Ze verwijten de Staat na de val van de enclave Srebrenica in 1995 niets te hebben ondernomen om hun familieleden in veiligheid te brengen. Nederland stelt zich op het standpunt dat het weliswaar verantwoordelijkheid droeg, maar geen schuld had aan de massamoord op Bosnische mannen.

In een tussenvonnis oordeelde de rechtbank dat Nederland Mustafic had moeten meenemen. Een Nederlandse adjudant stuurde de elektricien weg van de Nederlandse basis in Potocari en sindsdien is hij spoorloos.

Volgende maand begint de zitting waarvoor rechter Punt is vervangen. Vorig jaar riep deze rechter beide partijen nog op tot een compromis. Landsadvocaat G.J. Houtzagers wees dit van de hand, waarna Punt – om Houtzagers onder druk te zetten – liet doorschemeren dat de rechtbank de klacht van de familie Mustafic wel eens gegrond zou kunnen verklaren. „U houdt een juridisch verhaal”, zei hij tegen de landsadvocaat. „De rechtbank kijkt naar de feiten.”

De Srebrenicarechtszaak ligt politiek gevoelig. Wanneer de nabestaanden van de familie Mustafic in het gelijk worden gesteld, kan het een precedentwerking hebben voor duizenden andere nabestaanden van de genocide.