Onopvallende kleerkasten

In een sportclub in Moskou trainen vrouwen om lijfwacht te worden. Een groeimarkt in Rusland. „Ik wil nu eenmaal alles uit het leven halen.”

Studenten van de Oko Gora, de school voor vrouwelijke lijfwachten in Moskou, tijdens een zelfverdedigingscursus Foto’s Oleg Klimov Bodygourds school in Moscow. Russia Photo by Oleg Klimov FOR THE ARTICLE OF MICHEL KRIELAARS Klimov, Oleg

‘Snelle, korte vuistslagen uitdelen en je energie sparen”, commandeert Nadezjda Michajlova, terwijl ze tegen een bokszak schopt. De zestien jonge vrouwen in de gymzaal van sportclub Vleugels van de Sovjets, op een binnenplaats achter de Leningrad Boulevard in de Russische hoofdstad Moskou, doen meteen wat hun lerares beveelt. De een met meer fanatisme dan de ander. „Niet in het wilde weg slaan, maar mikken”, vervolgt Michajlova met geconcentreerde blik.

De vrouwen rennen om een boksring heen. Steeds harder en harder. Het is de warming up van de training die, zoals elke avond, twee uur duurt. Ze sloven zich uit, ze willen waar voor shun geld – hun opleiding is duur en het examen nadert. Als ze slagen, verandert hun leven, omdat de meesten dan verzekerd zijn van een nieuw bestaan: als lijfwacht bij de nieuwe rijken bijvoorbeeld. Lieden die tegenwoordig behalve zichzelf ook hun vrouw en kinderen laten beschermen.

„Er is de laatste jaren veel vraag naar vrouwelijke lijfwachten”, beaamt de 35-jarige Michajlova, die behalve hoofdtrainer ook directeur is van de school voor vrouwelijke lijfwachten Oko Gora (Oog van Gor). „Het valt namelijk veel minder op als je door een vrouw beschermd wordt, dan wanneer er twee klerenkasten met donkere zonnebrillen achter je staan. Van een vrouw die in een hoek met een laptop zit, verwacht niemand dat ze een lijfwacht is. Eerder zullen ze een secretaresse of een vriendin achter haar zoeken.”

Vrouwelijke lijfwachten bestonden ook al in de Sovjet-Unie, volgens Michajlova. Maar ze waren schaars. Hun voornaamste taak was het beschermen van de vrouwen en kinderen van de leiders van de Communistische Partij. „Het was een goed bewaard geheim”, onthult ze.

Voor de helft van de deelnemers is de zesmaandenlange opleiding een zelfverdedigingscursus. Tegen geweld op straat, op het werk of gewoon thuis. De 21-jarige Nastja Gordejeva is een van hen. „Ik wil mezelf kunnen verdedigen als ik in een moeilijke situatie verzeild raak”, zegt ze tussen de bedrijven door. „Ook wil ik mijn vrienden en kennissen kunnen beschermen. Russen drinken nogal veel en als ze dan in een vechtpartij verzeild raken, wil ik ze helpen.” Ze rent verder en begint te schaduwboksen, op instigatie van Michajlova.

De andere helft van de aanwezigen wil echt lijfwacht worden. Zij onderscheiden zich doordat ze fanatieker zijn. „Het lijkt me een erg interessant beroep”, zegt de 19-jarige rechtenstudente Nilia Solovatovna, terwijl het zweet van haar stoere gezicht gutst. „Het is gevaarlijk en ik wil nu eenmaal alles uit het leven halen. Als ik afgestudeerd ben hoop ik een baan bij een speciale afdeling van de politietroepen of bij de FSB (de binnenlandse veiligheidsdienst) te krijgen.” Ze laat zich op de houten vloer vallen en drukt zich dertig keer op.

„Mijn leerlingen hebben verschillende redenen om lijfwacht te willen worden”, zegt Michajlova. „Sommigen zijn door films aangemoedigd en denken dat het beroep van lijfwacht romantisch is. Maar vaak komen zij niet door de psychologische test. Anderen zijn serieuzer en willen heel bewust lijfwacht worden. Maar ook van hen valt een deel af omdat ze het fysiek niet aankunnen. De opleiding is zwaar: een half jaar lang zijn ze er iedere dag mee bezig, vaak na hun werk of studie.”

De opleiding bij Oka Gora kost 12.000 roebel (324 euro) per maand. Voor veel jonge Russen is dat bedrag hoger dan hun maandsalaris. En dan nog houdt Michajlova de overheadkosten laag, want veel personeel telt haar school niet. „Zelf geef ik gevechtstechnieken en dan heb ik nog een jurist in dienst. De overige docenten huur ik in, zoals die voor medische vakken. Schietles krijgen mijn leerlingen van FSB-agenten.”

In de boksring danst Jelena Gabarova, een stevig gebouwde dertiger, er met haar armen en benen enthousiast op los. Zij is een van de leerlingen die uitziet naar haar nieuwe leven. „Ik ben nu manager bij een handelscentrum, maar wil een tweede beroep hebben”, zegt ze, als ze even in de boskring hangt om bij te komen. „Als lijfwacht verdien je heel erg goed.”

Een bezwete, fanatieke vrouw in blauw judopak bokst als een wildeman tegen een stootkussen dat aan de muur is bevestigd. Ze heet Jelena, is 29 jaar en steekt in vechtlust boven de anderen uit. Ook helpt ze Michajlova met het geven van instructies. „Ik de assistente van Nadezjda?”, zegt ze desgevraagd. „Hoe kom je daarbij. Ik werk op een bank als IT-medewerker. Ik voer daar het SAP-administratieprogramma door en dat gaat met veel stress gepaard. Deze opleiding helpt me daartegen. Het is goed voor mijn innerlijke rust. Ik leer hier geduldig te zijn en mensen lief te hebben.”

Dan is het tijd voor het onderdeel ‘hoe weer ik een mep met een stok af’. Michajlova doet voor hoe je de arm die de stok vasthoudt moet omdraaien en je je arm om de keel van de aanvaller moet slaan om hem vervolgens tegen de grond te werken.

In de praktijk heeft Michajlova dat zelf vaak gedaan. Ze was al op jonge leeftijd een professionele karatesporter, zat in het eerste team van de Sovjet-Unie en vertegenwoordigde haar land op tal van internationale kampioenschappen. Maar toen winnen voor haar een uitgemaakte zaak werd, vond ze er niets meer aan en stopte ze ermee. „Ik ben toen naar de politieacademie gegaan”, zegt ze. „Eerst werkte ik als ondervrager bij de politie, maar dat bracht zoveel papierwerk met zich mee dat ik in de operatieve dienst ben gegaan. Daarna ben ik gevraagd om bij de FSB, de binnenlandse veiligheidsdienst, te komen werken. In mijn afdeling was ik de enige vrouw. Maar een geheim agent is seksloos. Je doet tenslotte allemaal hetzelfde werk.”

In 2000, haar vierde jaar bij de FSB, was Michajlova in Tsjetsjenië actief als sluipschutter. Tijdens een gevechtsactie kreeg ze een kogel in haar buik. „Ik was er behoorlijk van in de war en zag dat als een signaal om ontslag te nemen en iets anders te gaan doen.”

Dat ‘iets anders’ betekende voor haar dat ze lijfwacht werd. Maar toen ze in haar nieuwe hoedanigheid voor een beroemde vrouwelijke rockster werkte, ging het opnieuw mis. Bij het verlaten van een casino werden ze aangevallen. Dit keer kreeg Michajlova een mes in haar buik. Het was het einde van haar bestaan als actief vechtende vrouw. „Toen heb ik vijf jaar geleden deze school opgericht, omdat ik goed in vechtsporten ben. Het was een nieuwe markt, want tot die tijd bestonden er amper vrouwelijke lijfwachten in Rusland. Sowieso zijn vrouwen in Rusland vaak niet gewend om te sporten, laat staan dat ze met een pistool leren schieten. Mijn leerlingen komen uit heel Rusland hierheen. Dit jaar lever ik mijn vierde lichting lijfwachten af.”

Om tien uur geeft Michajlova het teken dat de training is afgelopen. „Tot morgen”, roept ze. Uitgeput slenteren de vrouwen naar de kleedkamer. Een van hen gaat nog even op de halterbank liggen om tien minuten lang gewichten te heffen.