Obama en McCain zoeken partners

In Washington voltrekt zich komende tijd een afvalrace om de kandidatuur voor het vicepresidentschap. De kandidaten, de tactieken en de kansen: een overzicht.

Het is een publiek geheim in Washington dat de echtgenote van Chuck Hagel, conservatief senator uit Nebraska, geld geeft aan de campagne van Barack Obama.

Dat lijkt niet logisch. Hagel en zijn vrouw, Lilibet, behoren al jaren tot de beste vrienden van John en Cindy McCain. Beide mannen zijn Vietnamveteraan en worden beschouwd als autoriteit op het gebied van buitenlandse politiek. Hun werkkamers in de Senaat bevinden zich naast elkaar, en bezoekers van steakhouse The Palm, een paar honderd meter van het Witte Huis, zien de buddies ’s avonds geregeld aanschuiven, waarbij oud-marinier McCain zijn conservatieve maat graag aanspreekt met ‘Sarge’ (sergeant).

Maar de relatie lijdt al langer onder hun uiteenlopende visies op het Midden-Oosten. Hagel gelooft alleen nog in diplomatieke oplossingen, terwijl McCain de nadruk legt op militaire strijd tegen terreur en het isoleren van vijandige regimes. Het bijzondere is alleen dat Hagel onlangs besloot zijn vriend ook openlijk met de grond gelijk te maken.

„Ik ben geschokt over sommige dingen die John heeft gezegd. (…) Ik denk dat [hij] slimmer is dan zijn uitspraken de laatste tijd suggereren”, zei Hagel.

Een helder signaal: Chuck Hagel heeft een open sollicitatie naar het vicepresidentschap bij Obama lopen. En hij is lang niet de enige die dezer dagen in het gevlei van McCain en Obama probeert te komen, al is de laatste formeel nog steeds niet aangewezen.

De afvalrace van running mates belooft dit jaar grilliger te worden dan lange tijd het geval was. Voor beide kandidaten, zeker Obama, is het interessant een niet-partijgenoot als ‘veep’ te nemen; daarom worden Hagel goede kansen toegedicht. Maar allebei staan ook onder druk van hun partij om spanningen in de eigen gelederen te onderdrukken via de aanwijzing van hun running mate.

Om die reden kan Obama de komende weken alsnog gedwongen worden Hillary Clinton te kiezen.

Vervolg Running mate: pagina 5

McCain zal zijn keus op die van Obama afstemmen

Met nog drie voorverkiezingen te gaan staat Obama zoveel gedelegeerden voor dat Clinton dit niet meer kan inhalen. Maar de partijvergadering vandaag over Florida en Michigan biedt haar waarschijnlijk nog wel een opening running mate te worden.

De partij ontnam deze staten hun gedelegeerden omdat ze de verkiezingsdatum op eigen houtje vervroegden. De kandidaten voerden er geen campagne, maar sinds Clinton in de staten won eist ze dat de uitslagen alsnog meetellen. Daarover beslist die vergadering vandaag.

Obama’s overwinning komt niet in gevaar als Clintons eis wordt gehonoreerd, maar probleem voor hem is dat een deel van de partij persé een straf wil opleggen – zodat herhaling over vier jaar uitgesloten is. En Clinton kan die straf voorwenden om door te vechten tot en met de conventie in augustus. Als zij dat doet blijft de verdeeldheid in de partij – vooral vrouwen, latino’s en laaggeschoolde arbeiders steunen haar – zo lang in stand dat Obama de gelederen in het najaar vermoedelijk niet tijdig meer kan sluiten.

In dat scenario wordt hij indirect gedwongen Hillary een plaats op het ticket aan te bieden. Clinton-aanhangers, onder wie Bill, hebben hier de laatste tijd op gezinspeeld. Ze noemen als voorbeeld dat Kennedy in 1960 zijn tegenstander Johnson meenam naar het Witte Huis. En Obama zelf leek dat argument te omarmen toen hij vorige week het voorbeeld van Lincoln aanhaalde, die al zijn vijanden een kabinetspost aanbood.

Maar het is óók een publiek geheim dat Obama de Clintons liever niet in het Witte Huis heeft. Een alternatief is de aanwijzing van een andere vrouw als running mate. Daarvoor circuleert vooral de naam van de Democraat Kathleen Sebelius, gouverneur van Kansas. Zij weet in die Republikeinse staat beide partijen al jaren bij elkaar te brengen, en is bevriend met Obama. Haar nadeel is dat haar electorale meerwaarde nihil is: de kans dat haar thuisstaat Kansas op een Democratische president kiest is verwaarloosbaar.

Electorale analisten zeggen daarom dat Obama beter een kandidaat uit een grote swing state kan nemen – Michigan, Ohio, Florida – omdat hij het daar relatief zwak doet. De keuze zou dan vallen op gouverneur Ted Strickland van Ohio. Een man met een bijzonder levensverhaal: in armoede geboren als één van negen kinderen, opgeleid als predikant, omgeschoold tot gevangenispsycholoog, opgeklommen tot hoogleraar psychologie.

Ander voordelen zijn dat hij een Hillary-supporter is en er twee jaar geleden in Ohio in slaagde de verkiezingen met een spectaculaire marge van ruim procent te winnen. Hij zou om die reden een grote bijdrage kunnen leveren aan een mogelijke zege van Obama in Ohio, een grote staat waarmee Obama het presidentschap vrijwel zeker binnen zou halen

Het nadeel van Strickland is dat hij pas twee jaar gouverneur is en geen internationale ervaring heeft. Als hij op dat laatste de nadruk wil leggen komt gouverneur Bill Richardson van New Mexico (VN-ambassadeur van Bill Clinton en de machtigste latino van het land) in aanmerking, of Sam Nunn, ex-senator uit Georgia.

Maar Obama zou pas een doorbraak bereiken wanneer hij een Republikein als running mate neemt, en daarmee zijn claim op nationale verzoening onderstreept. Chuck Hagel staat bovenaan alle lijstjes omdat hij dankzij zijn vriendschap met McCain van grote tactische waarde is. Zijn zwakte is zijn conservatisme in immateriële kwesties (tegen het recht op abortus) en zijn verleden als zakenman: hij vergaarde een vermogen in Saoedi-Arabië. Een alternatief voor Hagel kan de Republikein Dick Lugar zijn, die een grote internationale ervaring heeft en zijn thuisstaat Indiana voor Obama kan winnen. De dark horse in dit verband is multimiljonair en burgemeester van New York Michael Bloomberg, die lid was van beide partijen en nu als onafhankelijk staat geregistreerd.

Het typerende van dit jaar is dat dezelfde Bloomberg ook een interessante running mate voor McCain kan zijn. De twee liggen elkaar, en vooral het geld van Bloomberg kan voor McCain, die bij de fondsenwerving ver achterloopt bij Obama, interessant zijn.

Verwacht wordt dat McCain zijn beslissing uitstelt totdat Obama heeft gekozen. Zonder twijfel hoopt hij dat Obama Hillary neemt, omdat zij McCains grootste zwakte zou opheffen: zijn gebrekkige vermogen conservatieve Republikeinen, vooral evangelicals, als vrijwilligers te rekruteren, waardoor hij mensen tekort dreigt te komen om in het najaar genoeg kiezers naar de stembus te lokken.

Maar wanneer Obama Hillary afwijst en uitkomt bij een gematigde running mate, wordt McCain gedwongen een kandidaat te kiezen die het argwaan onder conservatieven wegneemt.

Kansrijk zijn Tim Pawlenty, gouverneur van Minnesota; Bobby Jindal, gouverneur van Louisiana, en – bovenal – Mitt Romney, de ex-gouverneur van Massachusetts die op handen wordt gedragen door de conservatieven van de National Review en zéér vermogend is. Hij heeft maar één nadeel: McCain mag hem niet.

Hij kan zich ook concentreren op een zege in Florida en daarom de gematigde Republikeinse gouverneur Charlie Crist kiezen. Of – en dat zou in lijn zijn met McCains non-conformisme – hij kiest voor Tom Ridge, ex-gouverneur van Pennsylvania en voorstander van het recht op abortus. Een man, kortom, die gedesillusioneerde Hillary-aanhangers naar de Republikeinen zou kunnen lokken.

Meer over de voorverkiezingen in de VS: nrc.nl/race08

Rectificatie / Gerectificeerd

McCain

In het artikel Obama en McCain zoeken partners (31 mei, voorpagina) wordt John McCain een oud-marinier genoemd. McCain zat bij de marine, niet in het korps mariniers.