Morozevitsj maakt alles goed

De afgelopen weken waar er twee toernooien, het Grand Prix toernooi van de FIDE in Bakoe en het M-tel toernooi in Sofia, waarin de zogenaamde Sofiaregels golden: er mochten geen remises overeengekomen worden, behalve als er volstrekt niets meer te beleven viel, en dan alleen met toestemming van de wedstrijdleider.

De regels hadden het gewenste effect. Er werd hard gevochten en het remisepercentage was laag. Voor sommige schakers kunnen die strenge regels overigens een zegen zijn. Vreedzame spelers hebben vaak een afkeer van hun eigen vreedzaamheid, maar ze kunnen niet anders.

Ik heb wel eens geschreven over de Hongaar Andras Adorjan, die aan het begin van een toernooi al zijn tegenstanders smeekte om hem geen remise aan te bieden. Hij wist dat hij door een karakterdefect niet in staat zou zijn om zo’n aanbod te weigeren, maar in feite wilde hij geen remises. Adorjan was in zijn actieve tijd een zeer sterke schaker die nog eens wereldkampioenskandidaat is geweest, maar met de Sofiaregels zou zijn carrière een nog hogere vlucht hebben genomen.

Met alle onbetwistbare voordelen heeft die disciplinering van de schakers toch iets onprettigs. In de Roemeense stad Bazna wordt nu voor de tweede keer het toernooi gehouden dat de mooie naam Koningstoernooi heeft gekregen. De koningen zijn schakers die ongeveer twintig jaar geleden bij de wereldtop hoorden.

Het zou wel zeer ongepast zijn om die oude koningen met speciale regels te disciplineren alsof het kinderen op een tuchtschool zijn. Het remiseverbod geldt in Bazna dan ook niet.

Net als vorig jaar verheugde ik me toen ik al die grote namen zoals Timman, Mecking en Portisch bij elkaar zag, maar net als toen is het grote aantal remises in Bazna een teleurstelling.

Ik denk dat het niet komt door gebrek aan strijdlust, maar vooral doordat het openingsrepertoire van oudere spelers aan scherpte heeft verloren. Bij hun openingsvoorbereiding zoeken ze niet zoals vroeger naar venijnige nieuwtjes die de tegenstander vanaf het begin onder druk zetten, maar ze streven slechts naar een speelbare stelling. Als ze dan tegen elkaar komen en allebei een speelbare stelling krijgen, maakt hun onverminderd groot schaakinzicht dat ze slechts zelden verliezen.

Misschien is die verklaring niet juist, want in het Bosna toernooi in Sarajevo, met helden van nu, vallen de remises ook in groten getale. Alleen is daar Alexander Morozevitsj aanwezig, die in zijn eentje alles goedmaakt. Halverwege het toernooi waren er vier winstpartijen, waarvan drie van Morozevitsj.

Alexander Morozevitsj - Sergei Movsesian, Sarajevo

1. d4 d5 2. c4 c6 3. Pc3 Pf6 4. Pf3 a6 Dit zetje, dat spot met de klassieke schaakwetten die zeggen dat je snel de stukken moet ontwikkelen, is tegenwoordig erg populair. 5. e3 b5 6. c5 Pbd7 7. Ld2 a5 8. Tc1 Een nieuwe zet. Wit flirt met de gedachte om op b5 een stuk te offeren en zet daarvoor zijn toren vast achter de c-pion, die dan vrij zou worden. 8…La6 Als de geduchte Morozevitsj een stukoffer overweegt, ligt het voor de hand om dat te verhinderen, maar daar staat tegenover dat zwarts loper in de rest van de partij dood hout zal zijn. 9. a3 Dc7 10. b4 axb4 11. axb4 g6 12. Ld3 Lg7 13. 0-0 0-0 14. Pe2 Lb7 15. h3 Ta3 16. Lc3 Tfa8 17. Lb2 T3a6 18. Db3 Pe8 19. Tfe1 e5 Hierna komt de stelling open, terwijl zwart daarvoor slecht is toegerust. 20. e4 dxe4 21. Lxe4 Pdf6 21…Pef6 was waarschijnlijk handiger. 22. Pg3 exd4 23. Pxd4 Td8 24. Lf3 Taa8

De meeste spelers zouden hier simpel de torens verdubbelen met 25. Te2 gevolgd door 26. Tce1, en er op vertrouwen dat zwarts stelling door zijn ongelukkig geplaatste stukken vanzelf in zou storten. 25. Pdf5 Morozevitsj pakt het veel harder aan met een stukoffer. 25…gxf5 26. Pxf5 Td7 27. Pxg7 Kxg7 28. Dc3 Wits offer was op zichzelf correct, maar hier was 28. De3 veel sterker geweest. Na 28…h6 (om 29. Dg5+ te verhinderen) 29. g4 is wits aanval onweerstaanbaar. 28…Df4 <l>Maar nu kan zwarts dame te hulp komen. 29. Te4 Dd2 30. De5 Ta2 Een veel betere verdediging was 30…Td5. Na 31. Tg4+ Kf8 32. Lxd5 Pxg4 (ook 32…Dxd5 is mogelijk, met ongeveer gelijk spel) 33. Dh8+ Ke7 34. hxg4 cxd5 35. De5+ Kd7 heeft wit eeuwig schaak door 36. c6+ Lxc6 37. Df5+, maar meer niet. 31. Te2 Dh6 32. Tce1 Nu staat wit weer gewonnen. g2-g4-g5 hangt in de lucht en na 32…Dg6 wint wit met 33. Lh5. 32…Txb2 33. Dxb2 Pc7 34. Lg4 Td3 Dit kost een stuk, maar na 34…Pe6 35. Lxe6 fxe6 36. Txe6 wint wit ook snel. 35. Te7 Pcd5 36. Txb7 Td2 37. De5 Zwart gaf op.