Medicijnenwedloop

Prof. dr. Chris Kruse van het geneesmiddelenbedrijf Solvay Pharmaceuticals schuift de verantwoordelijkheid van de farmaceutische industrie af (`Medicijnenwedloop, W&O 10 mei). Hij stelt dat het tekort aan ontwikkeling van belangrijke nieuwe medicijnen `een probleem is dat we met elkaar hebben gecreëerd`. De farmaceutische industrie stelt het belang van aandeelhouders boven het publiek belang. En om die reden gaat de industrie door met het ontwikkelen van blockbuster medicijnen van weinig therapeutische waarde in plaats van dat zij onderzoek verricht naar onder meer `verwaarloosde ziekten` in de derde wereld.

Health Action International (HAI) is een Nederlandse NGO die toonaangevend is in de wereld op het gebied van medicijnbeleid. Sinds 1981 ziet HAI er op toe dat toegang tot essentiële medicijnen en rationeel gebruik wereldwijd op de politieke agenda staan. HAI onderschrijft dat de kwaliteitseisen die gesteld worden aan farmaceutische industrieën een belemmering kunnen vormen voor nieuwe industrieën als zij willen toetreden tot de markt.

Dit is met name problematisch voor industrieën in landen met een laag of middenhoog inkomen. Deze landen zijn daardoor in hoge mate afhankelijk van import van de transnationale farmaceutische industrie, wat vaak tot hogere medicijnprijzen leidt, die medicijnen kan slechts een deel van de bevolking zich veroorloven. Als het op de markt brengen van medicijnen duurder is geworden als gevolg van strikte kwaliteitscontroles, dan ligt de verantwoordelijkheid daarvoor hoofdzakelijk bij de transnationale farmaceutische industrie aangezien zij destijds geholpen hebben de kwaliteitsnormen kunstmatig hoog te stellen om concurrentie te bemoeilijken.

De farmaceutische industrie heeft in de afgelopen jaren herhaaldelijk aangegeven dat wettelijke eisen voor veiligheid, kwaliteit en effectiviteit de kosten hebben opgedreven. Onderzoek wijst echter uit dat regelgeving de laatste jaren juist versoepeld is in Europa, de VS en Japan. Daarbij blijkt dat de kosten voor onderzoek- en ontwikkeling uitkomen op 11% van de medicijnkosten en dat maarliefst 27% van de prijs wordt gebruikt voor promotiedoeleinden. Het op de markt brengen van medicijnen kan dus goedkoper.

Momenteel zijn de kosten van een medicijn gelieerd aan intellectueel eigendomsrecht. Farmaceutische bedrijven krijgen patenten en zijn zodanig verzekerd van marktexclusiviteit gedurende een periode. Tijdens deze periode kan een bedrijf (excessief) hoge prijzen doorberekenen. Er bestaan inmiddels voldoende nieuwe modellen voor het stimuleren van onderzoek en ontwikkeling, waarbij de prijs en de kosten van onderzoek worden gescheiden. Voorbeelden hiervan zijn de zogeheten `prize funds`, `pooled patents` and publiek gefinancierd onderzoek en ontwikkeling. HAI juicht een open debat in Nederland over deze modellen van harte toe.