kwesties@nrc.nl

Premier Balkenende vindt Nederland chagrijnig en ontevreden hoewel het weinig te klagen heeft. Is dat ook zo? ‘Als het goed gaat met het land, dan heb je geen excuus om te mislukken en dat is vervelend’

Gelijk hebben

Vijfentwintig jaar lessen maatschappijleer aan 18-jarige jongens die voor techniek hebben gekozen, hebben mij geleerd dat de snelste manier om een klas op de kast te krijgen, is te zeggen dat het goed gaat met Nederland. Eerst denken ze dat het ironisch bedoeld is, maar als ze doorkrijgen dat je het meent zijn de rapen gaar: je hebt meteen ruzie.

Vroeger heette het RK MTS en nu ROC Midden-Brabant, meer is er in die 25 jaar niet veranderd, al schuiven de rampen die hier elke dag klaarblijkelijk gebeuren wel enigszins. De files staan al jarenlang bovenaan – ik: ‘het probleem is dus dat we allemaal een auto hebben, dat is toch leuk?’ – maar ook de buitenlanders figureren daarin, dat is in de provincie (waar die groep minder nadrukkelijk aanwezig is dan in de randstad) niet anders.

Luister nou eens, reageer ik: er is in de hele geschiedenis geen periode waarin we het met z’n allen zo goed hadden. En er zijn in de hele wereld maar heel weinig landen waar de mensen als massa het beter hebben dan hier. Wat wil je dan?

Maar ze zijn niet voor rede vatbaar, en dan beginnen ze over de jaren vijftig, een tijd die zij niet hebben meegemaakt en waar ik enkel vage herinneringen aan heb. Een vermakelijk spel is dan dat ik, samen met de klas, op het bord schrijf wat zij allemaal in zouden moeten leveren als we teruggingen naar de jaren vijftig. Dat willen ze natuurlijk niet, al die spullen inleveren, maar als argument maakt dat verder geen indruk.

Waarom is het zo'n taboe? Ik denk dat het zo zit: als het goed gaat met het land, dan heb je geen excuus om te mislukken en dat is vervelend. Een excuus is handig: het gaat slecht hiero, ik kan er ook niets aan doen dat mijn leven niet op orde komt.

Ik denk dus dat Balkenende gelijk heeft – maar niet dat hij het krijgt.

A.M. Engelen

Marktwerking

Sinds de jaren zestig van de twintigste eeuw zijn we mondiger geworden en maken we zelf uit wat goed voor ons is. In een land waar Vadertje Staat veel had geregeld viel echter niet veel te kiezen. Dat is veranderd met de introductie van marktwerking. Ook als je tevreden was en niks wilde veranderen, moest je gaan kiezen: telefonie, energie, ziektekostenverzekering.

Dat marktgebeuren dwingt je om je frequent – minstens jaarlijks, wil je geen dief van eigen portemonnee zijn – over al die zaken te buigen. Ondanks het hogere gemiddelde opleidingsniveau is dat geen sinecure, want producten zijn ingewikkelder geworden met een veelheid aan tarieven. Er gaat flink tijd zitten in het maken van een goede keuze. Dat is niet het enige, want switchen naar een andere aanbieder levert nog te vaak ellende op. Klagen kan alleen bij onbereikbare, dure telefonische helpdesks. En is het allemaal zoveel goedkoper geworden? Dat lijkt alleen bij telefonie het geval.

Vindt de premier het vreemd dat we geïrriteerd zijn? Vooral als hij blijft steken in bezweringen in plaats van concreet aan te geven waar we er echt beter van zijn geworden? Ja, dan doet de mondige burger zijn zegje! Dat chagrijn noemen? Dat is volwassen tegenspel!

A.M. Engelen

Kwalijke media

Niet Nederlanders zijn chagrijnig en ontevreden maar de media. De premier drukte zich wijselijk wat diplomatiek uit. Hij kan moeilijk de media bij naam noemen. Stel je voor!

En toch zit daar volgens mij de kern van het kwaad. De media gedijen niet bij een gelukkig Nederland.

Altijd is er wel een onderzoekje, een populistisch kamerlid of een ‘doorsneestraat’ die, gaarne uitgenodigd door de media, goede ontwikkelingen onderuit haalt. Zo gauw iets positief wordt geduid is er een perscommentator die negatieve aspecten ontdekt en breed uitmeet. Dág blije boodschap!

Wat doe ik dan als burger? Ik neem het chagrijn en de ontevredenheid van de media over. De herhaling doet de rest. De premier, het kabinet kan zich tegen onophoudelijk cynisme/sarcasme van de media niet verdedigen.

Onze kritische media bestaan om te informeren, te analyseren en te duiden, niet om cynisme te kweken. Probleem is dat de media ongecontroleerd hun gang kunnen gaan (terwijl premier en kabinet democratisch verantwoording moeten afleggen). Chagrijn/ontevredenheid kunnen dan ook vrijelijk gedijen. Laten we bij de pers beginnen om ons land tevredener te maken.

Ruud van Doorn

John Bongarts

Internet

Laten we wel wezen, vergeleken met 90% van de wereldbevolking hebben we natuurlijk bar weinig om ontevreden over te zijn. Dat gezegd zijnde, valt er in ons land best wat te verbeteren en dan is het niet onredelijk om van de regering verwachtingen te hebben. Die wekken ze tenslotte zelf.

Maar er is in dat opzicht wel wat veranderd. In de jaren tachtig kwam de overheid met plannen en had de bevolking inspraak, althans dat kon. Later zijn we dat medezeggenschap gaan noemen en wat je nu ziet gebeuren, is dat de burger initiatieven neemt en de overheid mag faciliteren. Dat heeft grote voordelen want daardoor is de burger veel meer betrokken, steekt er zelf energie in en verlies je veel minder tijd met bezwaarprocedures. In Deventer heet dat al jaren ‘wijkaanpak’. Dat kun je ook landelijk doen.

Presidentskandidaat Obama laat zien dat je met het internet nu al veel verder kunt gaan. Waarom zouden we iedere vier jaar een verkiezingscircus opzetten, met het bijbehorende kortetermijnbeleid, als we op ieder moment het beleid en de samenstelling van de regering kunnen beïnvloeden? Bevlogenheid en inspiratie zijn in ons land niet erg ontwikkeld maar transpiratie en democratie, daar zijn we best goed in.

Pieter Parmentier

Hamertje tik

Onze premier Balkende vindt het onterecht dat wij Nederlanders ontevreden en chagrijnig zijn.

Ik denk dat onze premier hier een punt heeft. Wij leven ook in een zeer welvarend land en ik voel mij hierin gelukkig.

Maar als de premier vindt dat er sprake is van een ‘excellent’ kabinetsbeleid, dan heb ik met deze opmerking heel veel moeite. Ik vraag mij werkelijk af of onze premier c.q. kabinet voldoende voeling hebben met wat er in onze maatschappij gaande is.

Onlangs zag ik een programma op Rondom Tien over verpleeghuizen in ons land. Ik schaamde mij dat deze excessen in een welvarend land als Nederland mogelijk zijn.

Iedere dag rij ik door het land, iedere dag zit ik in kilometerslange files, wat ons bedrijfsleven miljarden euro kost. Waar blijft dat excellent beleid?

Minister Eurlings staat vol trots op de televisie zijn ‘hamertje tik’ aan te prijzen voor in de auto, wat we overigens zelf moeten kopen. Want dat scheelt tientallen doden.

Maar vervolgens gaan er door medische fouten per jaar honderden mensen onnodig dood alsof dit niet urgent is voor de politiek.

Ik zou zo nog wel even door kunnen gaan. Het begint nu pas echt zorgelijk te worden als onze premier dan spreekt van excellent kabinetsbeleid. Ik snap als geen ander dat niet alles in een keer kan veranderen, maar gebruik a.u.b geen termen als ‘excellent’. Naar ik hoop zal onze premier deze uitspraak snel corrigeren!

Theocratische gedachten

Is Nederland chagrijnig?

Nee, Nederlanders zijn niet chagrijnig. Tja, misschien als het regent en ze geen regenpak in hun fietstas hebben zitten. Of als de treinen weer eens niet rijden en men staat te blauwbekken op een perron. Zo zijn er legio voorbeelden te geven waarom een Nederlander chagrijnig zou kunnen zijn, maar dan is hij het maar voor even.

Het is een droevig beeld dat de minister-president van ons schept en mijn inziens is dat omdat hij niet tegen kritiek kan, want dát is de Nederlander namelijk wel, kritisch, maar is dat niet een positieve eigenschap? Gezondheidszorg, onderwijs, ‘marktwerking’ bij ex-staatsbedrijven, openbaar vervoer, belastingdruk, men kan er kritisch over zijn. Moeten wij Nederlanders het accepteren dat wij geleid worden door een minister-president die ons wegzet als een verwend, ontevreden zootje? Laat hij eerst eens de hand in eigen boezem steken en zelf niet zo verwend reageren als er kritische geluiden op hem af komen.

En denkt hij nou echt dat hij altijd alle 16,3 miljoen Nederlanders tevreden kan stellen? Regeer nou maar eens een keer, mijnheer Balkenende, naar eigen inzicht en ideeën en hou eens vast aan de eigen gestelde doelen. Na 4 jaar wordt u dáár op afgerekend. Zó werkt onze democratie en houd uw theocratische gedachten maar voor u.

H. Koomen

Spelfouten

’s Avonds aan tafel wisselen wij ervaringen uit. Dochter (3 VWO) meldt dat vandaag drie van de zeven lesuren uitvielen. Zoon (13) vindt dat hij op school te weinig nieuwe dingen leert. Hij zit met een vwo-advies in de eerste klas van het voortgezet speciaal onderwijs. Het niveau is daar vmbo; speciaal onderwijs op havo of vwo niveau is er niet.

Man (wiskundige) belooft dochter na het eten de uitleg wiskunde te geven die er op haar school niet is. Ikzelf (jurist) volg mijn eigen gedachtegang. Vond die ochtend op het bureau van dochter een door haar docent Nederlands geschreven opdracht. Zou dochter gezien hebben dat er spelfouten in zitten? Las later op de dag in een of ander ronkend beleidsstuk dat ons onderwijssysteem voorziet in passend en goed onderwijs voor elk kind. Nou, onze ervaring leert anders.

De premier kan trots op ons zijn. Wat een modelgezin! Beide ouders werken en zorgen, beide kinderen doen hun best op school. We zijn tevreden met ons inkomen (modaal), onze woonomgeving (nog net geen prachtwijk) en met elkaar. Maar het onderwijsbeleid? Om chagrijnig van te worden.

Sandra van den Braak