Diploma halen op ‘eigen kracht’

Een methode uit de hulpverlening wordt nu gebruikt om voortijdig schoolverlaten te voorkomen. Jacqueline Kuijpers

Veertien jaar is hij. “Zou je niet zeggen, hè”, zegt Jordan (korte zwarte krullen, bling-bling). Want hij is groot en breed. Intimiderend, volgens sommige leraren. Maar daar merk je in een één-op-één gesprek niets van. Dan is Jordan gewoon een aardige jongen, kind van gescheiden ouders, die dingen zegt waarover je lang blijft nadenken. Bijvoorbeeld dat hij van mevrouw Heffels (de leerlingbegeleidster op zijn school) tijdens de Eigen Kracht-conferentie zijn eerste compliment in tijden kreeg. “Ze zei dat ik nu goed op tijd kom op school. Daar was ik wel heel blij om.”

De Eigen Kracht-conferentie is de aanleiding voor het gesprek met Jordan. Dit is een alternatieve aanpak die in de hulpverlening wordt gebruikt, bijvoorbeeld in gevallen van incest, geweld in huis of bij tienermoeders. Nieuw is dat de methode nu ook wordt ingezet om te voorkomen dat jongeren voortijdig schoolverlaten. Waar het om gaat is dat de betrokken persoon, samen met familieleden, buren en goede vrienden, in een bijeenkomst (conferentie) een plan maakt om zijn of haar leven weer op de rails te krijgen. Daarbij maken zij de keuze wie ze om hulp vragen. In Noord-Brabant draait nu een project waarin Eigen Kracht-conferenties worden ingezet om voortijdig schoolverlaten te voorkomen.

Ook Jordan dreigde uit de boot te vallen. Na de basisschool heeft hij in ruim twee jaar tijd vier middelbare scholen bezocht. Inclusief de Rebound, een tijdelijke opvang van leerlingen die door hun gedrag niet meer te handhaven zijn op school. Nu heeft hij voor de tweede keer een kans gekregen op de Christoffel in Breda, een school voor mavo en vmbo met lwoo: ‘leerweg ondersteunend onderwijs’, voor jongeren met een leerachterstand en sociaal-emotionele problematiek.

Over wat er allemaal is voorgevallen laat Jordan zich liever niet uit. Hij weet dat hij agressief overkomt op leraren en leerlingen. Op meisjes vooral. Hij kwam te laat, maakte nooit huiswerk, had een grote mond, haalde rottigheid uit. “In een drukke omgeving word ik ook druk”, is Jordans verklaring. Hij haalt zijn schouders op. Daarmee is de kous af. Maar voor een Eigen Kracht-conferentie voelde hij wel wat toen hij daarvoor op de Rebound werd gepolst: “Ik hoopte dat het een klein gaatje zou kunnen zijn waar ik doorheen kon, zodat het toch nog goed zou komen.”

Medio januari was het dan zover. Toen werd, op een zondagmiddag in een zaaltje bij een café, Jordans Eigen Kracht-conferentie gehouden. Met zijn moeder, zijn broer, tantes, oom en opa boog hij zich over de vraag: ‘Wat moet er gebeuren om ervoor te zorgen dat ik voor mijn 18de mijn diploma haal?’ Er was een docent van de Rebound en ook leerlingbegeleider Elma Heffels was uitgenodigd. De conferentie werd voorbereid en begeleid door een onafhankelijke coördinator van de Eigen-Kracht Centrale (de stichting die de conferenties organiseert). Geen hulpverlener, maar gewoon iemand die goed kan organiseren, plannen en luisteren, vertelt Willeke Lovink, coördinator van het project voortijdig schoolverlaten. “We hebben een bloemist als coördinator, leraren, een dominee.”

De uitkomst van iedere conferentie is een plan. Liefst zo concreet mogelijk. Het plan van Jordan bevat zeventien afspraken. Het gaat over hoe hij op tijd op school kan komen, het regelen van huiswerkbegeleiding, over de deur van oom die altijd open staat. En er staat in wanneer er een vervolggesprek komt. Maar dat is er nooit van gekomen, vertelt Jordan. “De verantwoordelijkheid voor de follow-up ligt bij de familie”, zegt Lovink. “Wel hebben wij inmiddels geleerd om niet pas na drie maanden te bellen om te vragen hoe het gaat, maar al na vier weken, om toch weer een impuls te geven.”

Het blijkt de zwakke plek in het geheel. Ook Elma Heffels gebruikt het plan niet of nauwelijks meer in haar contact met Jordan. “We moeten ervoor zorgen dat de Eigen Kracht-conferenties en wat er op volgt bij leraren en leerlingbegeleiders ‘tussen de oren’ komt”, geeft Lovink toe. Het gebrek aan bekendheid is, denkt zij, ook de reden van het gebrek aan aanmeldingen voor conferenties. Het project in Noord-Brabant loopt van januari 2007 tot en met juni 2009. De provincie heeft geld beschikbaar gesteld voor 85 conferenties, maar er zijn er nog maar negen geweest. Voor Heffels was de conferentie van Jordan de eerste die ze meemaakte. “Ik vond het bijzonder om te zien dat zoveel mensen tijd vrijmaakten om iets voor Jordan te betekenen.” Dat is precies waarom het concept werkt, zegt Lovink: “Familie voelt zich heel verantwoordelijk voor een kind. Die wíllen betrokken worden als het gezin het niet redt.”

Want het concept werkt wél. Gisteren werden de resultaten gepresenteerd van een evaluatieonderzoek, waaruit bleek dat gezinnen die hebben deelgenomen aan een Eigen Kracht-conferentie zich over het algemeen positief ontwikkelen. De Eigen Kracht-conferentie doet het op zijn minst even goed als de reguliere jeugdbeschermingspraktijk, aldus het onderzoek, ook op de langere termijn. Zo’n conferentie werkt als een soort katalysator. Jordan: “Ik dacht bij mezelf ‘als zoveel mensen meedoen, dan help ik ook maar een handje mee’.”

Jordan staat nu op een nieuw kruispunt. Hij gaat op zoek naar een andere school, want de Christoffelschool biedt alleen de richtingen handel/administratie en ICT, en daar ligt zijn hart niet. Liever wordt hij sportleraar of beveiligingsbeambte. Of iets in de muziek, want rappen is zijn grote hobby. “Dankzij de Eigen Kracht-conferentie ga ik nu voor het eerst zelf van een school af, in plaats van dat ik er word afgetrapt.”

www.eigen-kracht.nl