Zo groen was het gras nog nooit

Nederland 1 begint volgende week met de eerste HDTV-uitzending.

High-definition tv is leuk om naar te kijken, maar duur om te maken.

Er is één voetbalregel die altijd opgaat: een groot toernooi bekijk je op een groot tv-scherm. Daarom staat er in veel Nederlandse woonkamers een nieuwe flatscreen als op 7 juni het EK voetbal begint. De NOS zendt de wedstrijden bovendien in HDTV-kwaliteit uit. High-Definition Television is beeld dat een hogere beeld- en geluidsresolutie heeft en daardoor meer detail biedt.

De kabelmaatschappijen gebruiken de drukke sportzomer om HDTV-pakketten en decoders te verkopen – de kastjes die nodig zijn om het beeld weer te geven. Net als in 2006, toen het WK voetbal als lokkertje werd gebruikt. Dat was te vroeg, zegt Cees de Bruin, directeur distributie, technologie en uitzending van de Nederlandse Publieke Omroep (NPO): „We zonden het wel uit in HD, maar de decoders van de kabelaars waren niet op tijd klaar. Daardoor konden weinig klanten ervan profiteren.”

Nu is de kijker écht rijp voor HD, bezweren de betrokkenen. Bijna de helft van Nederland kijkt al tv op een HD-ready scherm. Er zijn ook meer evenementen die in hoge kwaliteit worden uitgezonden: behalve het EK voetbal en de Olympische Spelen is de NOS ook in onderhandeling met de NOS om de Tour de France in HD uit te zenden.

Sport is een goede katalysator om een nieuwe tv-techniek te introduceren, zegt Cees de Bruin: „De wedstrijden trekken een brede groep kijkers en voor ons is het uit technisch oogpunt een goede test. Als een voetbalwedstrijd in HD goed oogt, dan weet je dat alle andere tv-programma’s er ook goed uitzien.”

Maar sport alleen is niet voldoende om kritische kijkers te overtuigen. Vanaf het eerste kwartaal van 2009 zullen Nederland 1, 2 en 3 in HDTV te ontvangen zijn. Komende week gaat, bij wijze van experiment, Nederland 1 alvast drie maanden lang in HD-kwaliteit uitzenden. De presentatie van sportprogramma’s vindt plaats in een nieuwe HD-studio op het Mediapark.

De kosten van een HD-productie liggen volgens De Bruin wel 10 tot 20 procent hoger dan die van een standaard tv-programma. Kabelmaatschappijen Ziggo en UPC hebben, om de overschakeling naar HD te versnellen, ruim 2 miljoen euro beschikbaar gesteld voor de ontwikkeling van nieuwe HD-programma’s. Een opmerkelijke subsidie, die volgens een woordvoerder van Ziggo nodig was omdat de ontwikkeling van HDTV in Nederland „in een vicieuze cirkel” zat. „Kijkers waagden de stap naar de dure HDTV niet massaal omdat het aanbod in HD een grote financiële investering niet rechtvaardigde. Omroepen durfden niet vele miljoenen te investeren in de productie van HD-content omdat de kijker nog niet warmliep voor HDTV.”

Vanuit de commerciële omroepen wordt met gemengde gevoelens naar deze financiële injectie gekeken. Woordvoerder Eric Eljon van SBS: „Wij zullen onze apparatuur vermoedelijk niet voor 2011 of 2012 vervangen. We moeten onze investering terugverdienen met adverteerders en dat is niet zo eenvoudig. Sterker nog: onze adverteerders zullen ook meer geld uit moeten geven als ze hun commercials in HD moeten maken.”

Eljon pleit voor een maandelijkse extra bijdrage van 2 à 3 euro per kijker, die verdeeld moet worden onder omroepen en kabelaars.

De kabelaars kampen met een andere uitdaging. HD-kanalen vergen veel bandbreedte en als het HD-pakket sterk wordt uitgebreid, zullen vermoedelijk analoge zenders uit het aanbod verdwijnen. Ziggo zegt niet te weten hoeveel HD-zenders erbij kunnen voordat de kabel vol zit. Een woordvoerder van UPC: „We zullen steeds lastiger keuzes moeten maken om een optimale verdeling tussen analoge, digitale en HDTV- aanbod te vinden.”

Canal Digitaal, dat HDTV in Nederland via de satelliet aanbiedt, heeft daar al rekening mee gehouden. Vorig jaar werd er een nieuwe satellietpositie toegevoegd (Astra 23,5) waarop volgens Canal Digitaal makkelijk 100 HD-zenders passen.

Zover is het aanbod in Nederland voorlopig nog niet.