‘Zeemanskist’ uit Nederlandse bossen

Wandel door de bossen en kijk om u heen. Misschien ziet u uw laatste rustplaats staan, een grote boom die slaap krijgt.

Een ‘slaapkist’ noemt Huub Kluitmans de nieuwe beukenhouten doodskist, die Staatsbosbeheer samen met Uitvaartorganisatie Monuta sinds kort op de markt brengt. Niet als poëtische omschrijving van een doodskist, maar omdat er ‘slaap’ in het beukenhout zit. Slaap is een vakterm uit de houthandel. Kluitmans, directeur van natuurbegraafplaats Bergerbos in Sint Odiliënberg was houthandelaar. „Een beuk met slaap is voor de houthandel niets meer waard”.

Slaap treedt op wanneer vers gezaagd beukenhout niet goed wordt geventileerd. Door schimmels en bacteriën kan een verkleuring in het hout optreden. Voor industriële verwerking is dit hout niet meer geschikt, maar de decoratieve waarde van slaap wordt door houtbewerkers gewaardeerd. Voor het gebruik als uitvaartkist is het hout gesorteerd op slaap.

Kluitmans was bij de presentatie van de twee nieuwe uitvaartkisten van Staatsbosbeheer en Monuta: naast de ‘Beuk’ ook een kist van grenenhout, model ‘Den’. Kluitmans heeft Staatsbosbeheer geholpen met het ontwikkelen van een uitvaartkist uit inlands hout. Met een jaarlijkse houtoogst van rond de 300.000 kubieke meter is Staatsbosbeheer de grootste houtproducent van Nederland. Van al het hout dat Staatsbosbeheer oogst, blijft 60 procent in Nederland. De rest gaat als stammen (‘rondhout’) de grens over naar de houtverwerkende industrie in het buitenland.

Het traditionele beeld is dat de Nederlandse bossen alleen waaibomenhout leveren. Dat mocht vroeger misschien zo zijn, maar nu niet meer. Nederland heeft niet veel bos en het meeste daarvan is bovendien relatief jong. In wat bosbouwers ‘de jeugdfase’ noemen, kun je niet veel doen met het hout dat je uit zo’n bos haalt. Zo’n tien jaar geleden is Staatsbosbeheer het beheer gaan aanpassen om de kwaliteit van het geoogste hout te verbeteren. Dat kwam vooral neer op het langer laten staan van de beste bomen, de ‘toekomstbomen’. Nu is het zover dat deze bomen geveld kunnen worden. De gemiddelde diameter van de bomen die Staatsbosbeheer uit zijn percelen haalt, is gestegen, en daarmee ook de kwaliteit (en de prijs) van het hout. Inlands hout, gecertificeerd volgens het FSC-keurmerk (de Forest Stewardship Council), wat wil zeggen dat het duurzaam en milieuvriendelijk is geproduceerd.

Staatsbosbeheer levert het voor de waterbouw (damwanden), voor lichte verkeersbruggen, voor vloeren en, sinds kort, voor uitvaartkisten. Uitvaartorganisatie Monuta mag drie jaar lang exclusief de Beuk en de Den in het assortiment voeren, à raison van respectievelijk 985 en 795 euro.

De kisten zijn gemaakt van onbehandeld hout, met een kistbekleding van ongebleekt katoen, het kussen is gevuld met maïsvlokken en de handgrepen (van de Den) zijn van Nederlands henneptouw. Bovendien plant Staatsbosbeheer voor elke verkochte kist een boom terug.

Monuta zet in op zo’n 300 kisten in het eerste jaar. Mogelijk worden dat er meer, als ook hier het celebrity-effect optreedt. Na de uitvaart van Jan Wolkers in een eenvoudige ruwhouten kist (in uitvaartkringen een ‘zeemanskist’) steeg de vraag van zo’n ‘Jan Wolkers-kist’ explosief.