Werk Maartje Korstanje wekt een glimlach bij kijker

Pas bij het donkere beeld in de hoek valt het kwartje op de Maartje Korstanje-tentoonstelling bij de Upstream Gallery in Amsterdam. Dat beeld bestaat uit donkergrijze lappen, die door dikke klonten purschuim omhoog worden gehouden. De lappen beschrijven schuine verticale banen door de ruimte, de bogen lijken de zwaartekracht te trotseren – net een starre, grote octopus. Of is het een spin – en hé, daar gaat het kwartje al: Louise Bourgeois! Of is het meer Folkert de Jong? Je kijkt naar het grote beeld ernaast, een bijna drie meter hoge grot van bruin karton met vervaarlijke uitsteeksels, die ook wel iets heeft van het skelet van een voorhistorisch beest. Erachter hangt een dieprood stelsel van draden en vormen als een streng nutteloze ingewanden. Toch Bourgeois? Thomas Hirschhorn? Waar zit Korstanje zelf eigenlijk?

Op het eerste gezicht is het moeilijk om grip te krijgen op het werk van Maartje Korstanje (1982). Korstanje werd vorig jaar bekend toen ze schijnbaar vanuit het niets doordrong tot de finale van de Prix de Rome en daar uiteindelijk een van de basisprijzen in de wacht sleepte. Het enthousiasme van de jury is goed voor te stellen. Met schijnbaar simpele materialen als goedkoop karton, purschuim, plastic en lappen bouwt Korstanje intrigerende beelden. Die doen steevast denken aan de natuur zonder dat ze meteen thuis te brengen zijn. Zo lijken de beelden bij Upstream onder andere op een korhoen, een fazant, een kip, een spin en het skelet van een mammoet, maar je ziet ook dat het deze beesten niet zijn – Korstanje doet geen poging ze te imiteren. Dat is meteen de grote kracht van haar beelden: door goed geplaatste prikkels van herkenning uit te delen (een rib, een knokkel, de vorm van een snavel) krijgt ze je als toeschouwer zo ver dat je met plezier op zoek gaat naar de kenmerken van zo’n beest. Mijn favoriet is een vogelachtig beest met een prachtige, safraangele kop die oprijst uit een langelijzig, hulpeloos, grauw kartonnen lichaam. Het is geen vogel, het is geen kreeft, eerder een kip met een identiteitscrisis na overmatig cafébezoek – of zoiets. Juist het feit dat je geen grip op deze beelden krijgt, maar er wel vro- lijk van wordt, is een goed teken.

Alleen die associaties met andere kunstenaars, daar wringt het nog. Het is niet voor niets dat kunstenaars als Bourgeois en De Jong allebei op hun manier heel bekend zijn: met hun schijnbaar simpele beelden weten ze niet alleen te vermaken, maar ook allerlei diepere emoties te raken – angst, vertwijfeling. Zo ver is Korstanje nog niet, al is die streng rode ingewanden aan de ‘mammoet’ wel een goed teken. Voorlopig lijkt Korstanje haar toeschouwers nog net iets te graag te vriend te willen houden, al is het tegelijk geen geringe prestatie ze zo vaak aan het glimlachen te krijgen. Toch begin je na verloop van tijd ook te verlangen naar die ene dreun onder de gordel die Korstanjes beelden definitief in je geheugen grift. Even afwachten dus nog.

Maartje Korstanje bij Upstream Gallery, Van Ostadestraat 294, Amsterdam. Wo t/m za 13-18u. Wegens de beurs van Basel is de galerie t/m 10 juni gesloten; de tentoonstelling is daarna nog te zien t/m 12 juli.