We blijven vriendjes met de VS en krijgen nu korting

Nederland besloot in 2002 om voor 800 miljoen dollar mee te doen aan de ontwikkeling van de JSF.

Voor de belastingbetaler is dit een ronduit absurde deal.

De Nederlandse staat heeft 800 miljoen dollar (destijds 858 miljoen euro) neergeteld om in de verre toekomst opdrachten voor onze vliegtuigindustrie te verwerven, korting te krijgen op de aanschaf van JSF’s en tevens winstdeling bij de verkoop aan andere, niet-risicodragende kopers. Dit is voor de belastingbetaler een absurde deal, waarbij de volgende misverstanden onvoldoende belicht zijn.

1De inkomsten die de staat terugkrijgt voor z’n investering bestaan ook uit betaalde vennootschapsbelasting door bedrijven die orders ontvangen uit het project. Het is helemaal niet gezegd dat die bedrijven door die orders meer winst gaan maken. In tijden van een normale economie hebben die orders andere opdrachten verdrongen die ook winst zouden hebben opgeleverd. Het ongeveer enige bedrijf dat serieus omzet kan maken dankzij deze orders, Stork, is voor 80 procent in buitenlandse handen. Het is nog maar de vraag hoe die belastingafdrachten eruit zullen zien.

2De compensatieorders leveren duizenden banen op. Wij hebben in Nederland een chronisch gebrek aan vakmensen op het gebied van metaalbewerking en vele andere gebieden, zelfs tijdens recessies. Toen Fokker failliet ging (en DAF bijna tegelijkertijd) hadden vrijwel alle betrokken werknemers binnen de kortste keren weer een baan. Kortom, geld uitgeven voor werkgelegenheid in de industriesector is contraproductief, je onttrekt met rijkssteun mensen aan andere Nederlandse bedrijven.

3De investering van 800 miljoen dollar afgezet tegen de latere voordelen geeft een redelijk rendement voor de staat. Zelf als alle toekomstige voordelen worden meegeteld en niet tegenvallen, is dit alleen maar waar als met een lage rente van 5 of 6 procent wordt gerekend. Maar dit is een uiterst speculatieve investering, waarvoor een normale vergoeding minstens 30 procent per jaar rendement zou bedragen – wat particuliere durfkapitalisten of private-equitypartijen zouden rekenen. Als de staat dat niet doet, is sprake van subsidie.

4Als we mee-investeren in het project, krijgen we korting op de aanschafprijs van de JSF. Als we meedoen betalen we de volle kostprijs van de JSF minus (een deel van) de ontwikkelingskosten, die we dan al betaald hebben. Als we niet meedoen, en later onderhandelen vanuit een positie van kracht omdat we vrije keuze hebben, betalen we niet veel meer dan de marginale kostprijs, die aanzienlijk lager ligt.

5We moeten de Amerikanen te vriend houden. Wat krijgen wij terug voor dit soort offers? De VS weigeren om het Internationaal Strafhof in Den Haag te erkennen. Hebben ze al dankjewel gezegd voor onze inspanningen in Afghanistan? Levert aanschaf van een Franse of Engels vliegtuig niet veel meer concrete voordelen op? Beweren dat het nu zo’n 500 miljoen euro kost om ermee te stoppen is gedeeltelijk onjuist en vooral demagogie van Defensie en Stork.

Ir. Tjeerd de Vries is directeur van vermogensbeheerder Theta Capital Management.