Spanning in Den Haag

Vandaag praat het kabinet over de kilometerheffing, de Wajong en embryoselectie.

Gisteren werd er informeel al flink over onderhandeld.

Het was in politiek Den Haag gisteren een dag van informeel overleg met de nodige spanning. Het was ook een dag dat het kabinet liet zien dat het bestaat bij de gratie van een verstandshuwelijk tussen CDA, PvdA en ChristenUnie. Soms boek je in een verstandshuwelijk succes, soms heb je een fikse ruzie.

1Er was succes te melden over de toekomst van de Wajong, de regeling voor jongeren met een handicap. Eerder leek de Wajong tot een harde botsing te leiden tussen de PvdA en minister Donner (Sociale Zaken, CDA). Volgens een uitgelekt plan zouden jonggehandicapten die niet volledig arbeidsongeschikt zijn, een lagere uitkering krijgen dan jongeren die nooit meer kunnen werken. De PvdA verzette zich hier vorige week fel tegen. Afgesproken is nu dat de uitkering voor de jongeren die gedeeltelijk kunnen werken, toch niet omlaag gaat. Donner wil de jongeren passend werk en goede begeleiding aanbieden. Wie weigert, kan zijn uitkering verliezen. Voor zijn plannen krijgt Donner groen licht, nu er een akkoord is over de hoogte van uitkeringen.

2Over de kilometerheffing is een akkoord nabij, maar er zullen vandaag nog belangrijke knopen moeten worden doorgehakt. Tussen de ministeries van Verkeer en Waterstaat en van Financiën woedt al weken een verbeten strijd. Uitgangspunt is dat de automobilist straks per gereden kilometer gaat betalen. De motorrijtuigenbelasting en de aanschafbelasting BPM worden dan afgeschaft. Maar de schatkist dreigt hiervan de dupe te worden. De oplossing van Financiën was om een deel van de BPM niet af te schaffen. Dat was weer tegen het zere been van Verkeer en Waterstaat en, wellicht nog belangrijker, tegen dat van de autolobby. Daarom wordt al weken onderhandeld over varianten van een langzame afbouw (tot 2018) van de BPM en een omzetting van de BPM naar een nieuwe CO2-tax, die afhankelijk is van hoeveel vieze lucht de auto uitstoot.

3De selectie van embryo’s leidde tot de grootste politieke spanning. De ChristenUnie, inclusief vicepremier André Rouvoet, is ontstemd over een besluit van staatssecretaris Jet Bussemaker (Volksgezondheid, PvdA) om selectie van embryo’s toe te staan bij vrouwen met een ernstige vorm van genetische borstkanker. Volgens Bussemaker is bij de genoemde vorm van borstkanker sprake van een „zeer ernstig gen”. „Dat wil je niet meegeven aan een kind dat je baart”. Met selectie wordt voorkomen dat deze vrouwen een kind krijgen met dezelfde genetische afwijking.

De selectie van embryo’s ligt, net als andere immateriële zaken als abortus en euthanasie, gevoelig bij de ChristenUnie. Bij de selectie, de zogeheten ‘pre-implantatie genetische diagnostiek’, worden van embryo’s uit de reageerbuis één of twee cellen afgenomen om die te onderzoeken op een genetische afwijking. Embryo’s die hier vrij van zijn, worden teruggeplaatst bij de vrouw. Embryo’s die de afwijking wel hebben, worden vernietigd. Daarom vindt de ChristenUnie de methode onaanvaardbaar. De partij ziet embryo’s als beginnend menselijk leven, en menselijk leven moet vanuit levenbeschouwelijke overtuiging altijd worden beschermd. Kamerlid Esmé Wiegman (ChristenUnie) zegt: „Is het niet beter als de wetenschap al z’n energie steekt in de behandeling van borstkanker?”

Rouvoet, de politiek leider van de ChristenUnie, wil het onderwerp in het kabinet bespreken, zegt zijn woordvoerder. Volgens bronnen rond het kabinet is de zaak gisteren enigszins gesust na overleg tussen premier Balkenende, Rouvoet en minister Klink (Volksgezondheid, CDA). Vandaag praat de ministerraad over de kwestie.