Poolgebied geen onderonsje

Er is regelgeving nodig om milieu- en natuurwaarden in het Noordpoolgebied te beschermen, meent Johan van de Gronden van het Wereld Natuur Fonds.

Deze week kwamen vijf Arctische landen in een besloten vergadering bijeen om het beheer van de Noordelijke IJszee te coördineren (NRC Handelsblad, 27 en 29 mei). Tijdens deze conferentie in het Groenlandse Ilulissat ondertekenden zij een verklaring waarin ze beloven zich te houden aan het internationale zeerecht bij territoriale claims in de Noordelijke IJszee.

Op basis van deze regelgeving hebben Noorwegen en Rusland reeds aanvragen ingediend om grote stukken van de zeebodem onder de Noordpool op te eisen. De bijeenkomst was bedoeld om onderlinge spanningen als gevolg hiervan weg te nemen en het internationale recht te onderstrepen. Het leek daarbij echter alleen te gaan om de economische belangen en niet om natuurbescherming of maatregelen tegen klimaatverandering.

Goed beheer is hard nodig. Verleden jaar bereikte de omvang van het zee-ijs in het Noordpoolgebied een dieptepunt. Het Amerikaanse National Snow & Ice Data Centre heeft berekend dat er op dit moment 6000 km2 ijs per dag méér smelt dan vorig jaar omstreeks deze tijd. Het verdwijnen van het zee-ijs biedt inderdaad nieuwe economische mogelijkheden. Visserij, scheepvaart en vooral de exploratie en exploitatie van olie en gas zijn binnenkort mogelijk. De expansie van economische activiteit brengt echter gevaren met zich mee voor het uiterst kwetsbare ecosysteem van de Noordpool. De grootste zorg zijn ongelukken in de oliesector: alle bestaande methoden om olie te verwijderen, falen in het Noordpoolgebied.

Het diepzeerecht biedt zeker aanknopingspunten om de bodem van de Noordelijke IJszee te beheren nadat het ijs gesmolten is. Maar er is een veel meer omvattende regeling nodig om de milieu- en natuurwaarden van het gebied effectief te beschermen.

Het Wereld Natuur Fonds roept op tot een open dialoog in plaats van een vergadering achter gesloten deuren. Door de eeuwen heen is het poolgebied immers vrij toegankelijk geweest voor iedereen; ontdekkingsreizigers en wetenschappers – zeker de Nederlanders – hebben er hun werk vrijelijk gedaan.

Door de weerkaatsende werking van het wit speelt het poolgebied een doorslaggevende rol in regulering van het klimaat. Nu zijn het de gevolgen van het handelen van mensen wereldwijd die de Noordpool laten smelten. Het beheer van het poolgebied mag geen zaak zijn van de Arctische landen alleen.

Johan van de Gronden is directeur van het Wereld Natuur Fonds.

Lees de artikelen over de territoriale claims op nrc.nl/opinie