Naar de rechter, zodat de gemeente wél luistert

Waar winden stedelingen zich over op? In Utrecht stagneert de bouw van verkeersknooppunten door een rechterlijke uitspraak.

De Majellaknoop is opgebroken voor de inpassing van een busbaan die Leidsche Rijn met het Utrechtse stadshart zal verbinden. Foto Evelyne Jacq Europa, Nederland, Utrecht, 29-05-2008 Majellaknoop, Koffieknoop. vanaf Thomas Kempisweg gezien. De op- en afrit van de A2 bij de Vleutenseweg is verplaatst naar Lage Weide. Het kruispunt wordt opnieuw ingericht. Doel van deze reconstructie is de inpassing van de busbaan, het bevorderen van de doorstroming van het verkeer van en naar Leidsche Rijn en het vergroten van de verkeersveiligheid. Majellaknoop is ŽŽn van de meest ingewikkelde en drukke verkeersknooppunten in Utrecht West. Het knooppunt vormt een belangrijke verbinding tussen Leidsche Rijn en bestaande stad/Stationsgebied. Voor de verbinding van de stad met Leidsche Rijn voor auto, bus, fiets en voetganger is, vanwege de spoorverdubbeling, een nieuwe brug nodig; de Hogeweidebrug (voorheen: Combibrug). Deze ligt in het verlengde van de Vleutenseweg en de Majellaknoop en is een schakel in het HOV netwerk (noordradiaal). De Nieuwe brug wordt officieel 3 juni 2008 open voor het verkeer. 31 mei en 1 juni wordt de brug open voor de Utrechters met allerlei feestelijke activiteiten. schilders van een Belgisch bedrijf zijn bezig met de allerlaatste werkzaamheden voor de opening. Foto: Evelyne Jacq verkeer wegen bruggen wegenbouw bouw bouwterreinen straatmeubilair verkeersborden Jacq, Evelyne

„Het is onleefbaar”, zegt Marcel Bayer. In zijn voortuin staat een hoge heg die het zicht op een drukke straat ontneemt. „Zo heb ik het minste last van de auto’s.” Hij is lid van het Buurtcomité Ronduit Weg dat strijdt tegen het groeiende autoverkeer op de westelijke binnenring van Utrecht. Zelf woont hij aan de Lessinglaan, ter hoogte waarvan de ring één rijbaan breed is en waar in de spits lange rijen auto’s in de file staan.

De files zijn langer geworden, sinds de afsluiting eind vorig jaar van de afslag Oog in Al op de snelweg A2. Veel meer automobilisten en truckers sluipen door de wijk, op zoek naar andere op- en afritten. „Wij worden ’s ochtends vroeg wakker getrild door de vrachtwagens. Schoolkinderen kunnen moeilijk oversteken. Wat dit alles voor de luchtkwaliteit betekent, willen we precies onderzoeken.”

De afsluiting van de afslag, ter hoogte van de fabriek van koffiebrander Douwe Egberts, maakt deel uit van een grootscheepse reconstructie van het wegennet aan de westkant van Utrecht. Die heeft als belangrijkste doel het nieuwe stadsdeel Leidsche Rijn te verbinden met de binnenstad van Utrecht. Ter hoogte van de afgesloten afslag moet het centrum van Leidsche Rijn verrijzen, onder meer door bebouwing op de daar te overkappen snelweg. Als de werkzaamheden zijn afgerond, ligt er een snelle busverbinding tussen de oude en de nieuwe stad. Bovendien, zo is de overtuiging van projectleider Madeline Lenagh, zal het verkeersaanbod in de wijk Oog in Al licht dalen. „We zijn ervan overtuigd dat het extra autoverkeer in de wijk een tijdelijk probleem is. We gaan met duidelijke bewegwijzering en dynamisch verkeersmanagement zorgen dat mensen andere wegen zoeken van en naar de snelweg.”

De buurtbewoners zijn naar de rechter gestapt. Die deed een week geleden een volgens de gemeente „tamelijk unieke uitspraak”. Een deel van de werkzaamheden, bij de Majellaknoop, is stilgelegd, omdat „niet aannemelijk” is gemaakt dat de luchtkwaliteit verbetert ten opzichte van de bestaande situatie. Dat wil zeggen: omdat het bestemmingsplan sinds 1961, bij de aanleg van de knoop, nooit is aangepast, geldt de situatie uit dat jaar als uitgangspunt. Bovendien is volgens de rechter niet zeker dat het verkeersaanbod op de Lessinglaan zal dalen.

De consequenties van de uitspraak kunnen groot zijn. De vertraging heeft de planning van een reeks werkzaamheden „door elkaar gegooid”, zegt wethouder Tymon de Weger (ChristenUnie), zoals de bouw van een fly-over op een andere toegangsrotonde aan de westrand van de stad, het 24 Oktoberplein. Bovendien loopt een rijkssubsidie voor de bouwprojecten gevaar omdat die later beginnen. De wethouder zegt enkele „verwonderpunten” te hebben over het vonnis, waarover enkele „hooggekwalificeerde juristen” zich nu buigen. Bekeken wordt of verouderde bestemmingsplannen ook andere projecten hinderen.

Met de rijkssubsidies komt het vermoedelijk wel goed. De Weger: „We zijn in gesprek met Verkeer en Waterstaat. Dat worstelt zelf ook met deze problematiek.”

Raadsleden vinden de nederlaag een blunder van de eerste orde, zo bleek gisteren tijdens een interpellatie in de gemeenteraad. Ingrid de Bondt (VVD) noemt het „oerstom” dat is gewerkt met verouderde bestemmingsplannen en „naïef” dat de verkeersmodellen kennelijk niet kloppen. Bert van de Roest (PvdA) is „bezorgd” over de luchtkwaliteit in het algemeen en „verbaasd” over de juridische tegenvaller. „Het kan toch niet zo zijn dat bezwaarmakers beter weten hoe de wet in elkaar zit dan een team van deskundigen?” Volgens Arjan Kleuver (D66) had het college de buurtbewoners serieuzer moeten nemen in plaats van „geloven dat je vanuit je ivoren toren de wijsheid in pacht hebt”. Kees Verhoef (Burger en Gemeenschap) rept van „een muur van arrogantie”. Vincent Oldenborg (Leefbaar Utrecht) diende een motie van wantrouwen in. „Ik heb moeite met het functioneren van deze wethouder. Hij is het vertrouwen van burgers en raadsleden voortdurend aan het ondermijnen.”

Wethouder De Weger legt tijdens de raadsvergadering uit dat de reconstructie van de Majellaknoop leidt tot een lichte verbetering van de luchtkwaliteit in de omgeving, vergeleken althans met de huidige situatie. „Als je zo’n vergelijking voor de hele stad zou moeten maken, dan denk ik dat straks alleen de Dom er nog staat.”

Wethouder Harry Bosch (PvdA) vult aan dat het „een slag te makkelijk” is om uit het vonnis de conclusie te trekken „dat de huidige situatie illegaal is”. Wel wordt bekeken welke bouwprojecten óók gevaar lopen.

De motie tegen de wethouder haalde het niet. Bert van de Roest (PvdA): „Het gaat niet om aftreden. Het gaat nu om optreden.”

Het bewonerscomité Ronduit Weg stelt zich pragmatisch op. Bayer: „We snappen ook wel dat er auto’s zijn. Waar het om gaat, is dat je een goede oplossing zoekt, zodat een wijk er niet onder lijdt. We hebben daarvoor veel aanbevelingen gedaan. Men luisterde niet. Daarom zijn we naar de rechter gestapt. Zodat we een onderhandelingspositie hebben. Zodat ze nu wél gaan luisteren.”