Huurmoord twee keer mislukt

De Filippijnse regering stuurde huurmoordenaars naar Nederland om de communist Sison te doden.

Details komen nu naar buiten.

Ze logeerden in het Amsterdamse budgethotel Tourist Inn aan het Spui, de leden van het Filippijnse ‘hitteam’ dat in oktober 1999 naar Nederland kwam om een politieke moord te plegen. Hun doelwit was José María Sison, de al wat oudere Filippijnse communistenleider die sinds 1987 als balling in Utrecht woont. Twee mannen, met een paar duizend dollar cash en travellercheques. Ze waren geland in Frankfurt en reisden per trein naar Amsterdam. Daar kochten ze twee prepaidmobieltjes en huurden een auto, bij Avis.

Maar de moord op Sison werd niet gepleegd. Een tweede poging met een tweede team, een paar maanden later, mislukte ook. De aspirant-daders hadden eerst moeite om Sison te vinden. Toen ze z’n huis, kantoor en routes in Utrecht in kaart hadden, kwamen ze tot tweemaal toe bijna in actie. Eén keer bijna tegen de verkeerde persoon. En één keer schrokken ze terug, omdat Sison met een kind aan de hand liep. In hun huurauto werd ook nog ingebroken – koffer weg. Daarvan deden ze maar aangifte bij de plaatselijke politie, vanwege de verzekering.

De moord zou moeten worden gepleegd met een mes en een bijl. Maar het duurde allemaal te lang. De teams verloren de moed, kregen het letterlijk koud in Nederland en maakten zich zorgen over thuis. Ze vonden ook dat ze opvielen. De Utrechters liepen in de kille voorjaarswind zomaar in T-shirtjes. Zij in dikke jassen. En daar moest dan ook nog de bijl onder worden verborgen. Waarom wilde Manila eigenlijk dat het met een mes moest gebeuren? Een echt pistool, dat wilden ze hebben!

De details zijn afkomstig uit het verhoor dat de Nationale Recherche eind februari op de Amerikaanse legerbasis Clark op de Filippijnen hield met José Ramos (53). Deze verbleef ruim zeven jaar geleden wekenlang in Nederland met als doel Sison te vermoorden. Hij haakte af, omdat hij hoorde dat hij thuis als ‘gedeserteerd’ te boek stond. Dat joeg hem angst aan. Hij vreesde dat de geheime dienst hem na de aanslag thuis zou vermoorden.

Sison zelf had intussen alles in de gaten. Zijn bronnen in Manila hadden hem per brief ingelicht. En hij deed gedetailleerd aangifte bij de Utrechtse politie. Die waarschuwde de AIVD, waarna alles stil bleef. Er werd niemand aangehouden. „Te weinig aanknopingspunten”, zegt het Openbaar Ministerie achteraf.

Tot vorige week. Toen kwam de huidige advocaat van Sison, Michiel Pestman, terug van vakantie. Hij trof zes nieuwe ordners met verhoren op zijn bureau. Het leek ‘aflevering zoveel’ in de procedure van het OM om Sison wegens een dubbele moord op de Filippijnen achter de tralies te krijgen. Want tegen Sison bestaan ook de nodige bezwaren (zie inzet). Maar in het dossier zat een cadeautje: de curieuze verklaring van Ramos – die zichzelf bleek te belasten, en zo het eerste bewijs leverde dat de aanslag van destijds echt was.

Ramos had z’n hotelrekening bewaard en gaf die graag mee aan de Nationale Recherche. Getuige Ramos had contact met de geheime dienst, van wie hij het geld kreeg en reispapieren. En dus was er een band met de Filippijnse overheid. Ook een mislukte poging tot politieke moord is een schending van de Nederlandse soevereiniteit door een buitenlandse mogendheid, vindt Pestman. Sinds wanneer stuurt een bevriend land moordeskaders, naar Utrecht nota bene?

De nieuwe informatie is voor hem ook een kans om de zaak tegen Sison een andere wending te geven. Die Ramos en zijn reisgenoten moeten uitgeleverd worden aan Nederland. Of ten minste in de Filippijnen vervolgd, meent hij. Het OM zegt dat de moordaanslag niet is voltooid en dus niet strafbaar is. Maar Pestman wijst het juridische argument van ‘vrijwillige terugtred’ af. Een ‘ondeugdelijke poging’ blijft strafbaar als het een zwaar misdrijf is dat ‘in vereniging’ wordt gepleegd. Dat was hier het geval. Hij eist nu strafvervolging.

In het dossier zat nog iets geks. In één van de moorden waarvan Sison wordt dacht, heeft de politie een andere verdachte ontdekt. Een zekere Edwin Garcia, eveneens met banden met de geheime dienst, die ook in Utrecht zou zijn geweest. Deze man zou herkend zijn bij de aanslag op een afvallige lid van de partij van Sison, een zekere Kintanar. Die was ooit overgelopen naar het regeringskamp en blijkt de aanslag in Utrecht te hebben georganiseerd.

Daarmee was de ‘James Bondfilm’ compleet. De moord op Kintanar op de Filippijnen zou georganiseerd kunnen zijn om die Sison in de schoenen te schuiven. Sison zou dan een dubbel motief hebben. Wraak op een verrader uit eigen kring die hem ook nog in Utrecht trachtte te vermoorden.

Heeft Sison het echt gedaan of is hij in de tang genomen? Concreet bewijs voor het laatste is er niet. Alleen aanwijzingen. Pestman wijst op officiële Filippijnse verzoeken aan Den Haag om Sison te laten vervolgen. De verdenking tegen Garcia ontlast juist zijn cliënt. Net als de aanslag in Utrecht, die bewijst dat de Filippijnse staat heel ver wil gaan om Sison onschadelijk te maken. Het OM ziet echter geen verband tussen de zaken.

Pestman noemt de hele zaak een „onwelriekend spel”. Tegen alle stappen die het OM tegen Sison zette maakt Pestman steeds bezwaar. Van de rechters kreeg hij tot nu toe gelijk. Tegen Sison bestonden onvoldoende ernstige bezwaren om hem als verdachte serieus te nemen. Pestman denkt dat de zaak van de staat zo zwak is, dat hij een tussentijds sepot teleurstellend zou vinden. Liefst zag hij volledige vrijspraak.

Op 10 juni doet de rechter uitspraak over zijn bezwaar tegen de ‘kennisgeving van verdere vervolging’. Afhankelijk daarvan, zegt de woordvoerder van het landelijk parket, „evalueren we de zaak opnieuw”.