Het eerste contact na vijfhonderd jaar

Het grensgebied van Brazilië en Peru is ondoordringbaar oerwoud. Het dichtstbijzijnde dorp is gauw twee weken varen met een kano. Als het water in de rivier tenminste hoog staat en je niet voortdurend vastloopt op de keien. In dit deel van de Amazone wonen vier indianenvolken die al vijfhonderd jaar het contact met de buitenwereld hebben weten te vermijden. We hebben geen idee hoe ze heten, wat voor taal ze spreken en wat hun gewoontes zijn.

In Brazilië is het beleid deze indianen zoveel mogelijk te beschermen. Dat wordt steeds moeilijker doordat illegale houtkappers en vissers, stropers maar ook drugssmokkelaars almaar dieper het oerwoud in trekken en doordat de gebieden zo gigantisch groot zijn.

José Carlos Meirelles, indianenexpert van het Braziliaanse staatsindianenbureau Funai, moet indringers zien te weren en onderneemt expedities om indianen te lokaliseren.

Deze hutten had hij al eerder gespot vanuit het vliegtuig. Maar begin deze maand zag hij voor het eerst bij een inspectietocht per Cesna ook indianen in de nederzetting. „Toen we ’s ochtends overvlogen, vluchtten de vrouwen en kinderen het bos in”, aldus Meirelles. De mannen waren vermoedelijk toen aan het jagen in het bos. Toen hij ’s middags weer overvloog stonden de mannen bij de hutten. Meirelles: „De mannen oogden stevig, gezond en strijdlustig en onthaalden ons vliegtuig met pijlen.” Ze hadden zich met urucú (een plantaardige rode kleurstof) en jenipapo (een bes die als zwarte verf gebruikt wordt) beschilderd, bij sommige stammen een teken van oorlog. Voor de indianen zijn vliegtuigen grote zilveren vogels.

Waarom dan toch foto’s van deze verborgen indianen prijsgeven aan de wereld? Meirelles: „Er zijn mensen die niet geloven dat deze volken nog bestaan. Nu is het onomstotelijk bewijs geleverd. Ik hoop dat deze beelden mensen ervan doordringen hoe bitter noodzakelijk het is om het oerwoud en deze onbekende volken te beschermen.”

In dit gebied leven aan de Braziliaanse kant in totaal vijfhonderd à zeshonderd onbekende indianen. De druk van de Peruaanse kant, waar ook nog nooit gecontacteerde indianen leven, is echter groot. Afgelopen jaar migreerde een nieuw volk uit Peru naar Brazilië. ‘Ze zijn opgejaagd en doodsbang,’ zegt Meirelles. Houthandelaren leggen illegaal wegen aan en gebruiken verwesterde indianen om bomen te kappen. Deze indianen krijgen van hen wapens waarmee ze dan de geïsoleerde indianen die zich verzetten tegen de invasie van hun jachtterrein,- en die zij ‘wilde’ indianen noemen, doodschieten.