‘Kiezen tussen de NAVO en Abchazië is geen optie’

Eka Tkesjelasjvili trad deze maand aan als minister van Buitenlandse Zaken van Georgië. In Brussel sprak ze over het Abchazië-conflict. ‘Wij zijn één land.’

Ze is nog geen maand geleden aangetreden. De Georgische minister van Buitenlandse Zaken is piepjong maar heeft al een hele carrière achter de rug. Na de Rozenrevolutie die de pro-westerse Michail Saakasjvili in 2003 aan de macht bracht, werd ze onderminister van Justitie, later hoofdaanklager, op 5 mei trad ze toe tot de huidige regering.

Eka Tkesjelasjvili (31) was dinsdag in Brussel om onder beleidsmakers en journalisten het Georgische standpunt over Abchazië uit te dragen, de Georgische kustprovincie die na een korte hevige oorlog in 1992 tegen de zin van Georgië de onafhankelijkheid uitriep. Die onafhankelijkheid wordt door niemand erkend, zelfs niet door Rusland. De VN heeft er sindsdien een kleine waarnemersmissie gevestigd. Rusland zond ‘vredestroepen’ naar Abchazië en steunt het. Zo heeft het Abchaziërs Russische paspoorten verstrekt en boycot Rusland Georgische wijn. De afgelopen maanden zijn de spanningen tussen Georgië en Rusland snel opgelopen. Vorige maand werd een onbemand Georgisch verkenningsvliegtuigje boven Abchazië door een straaljager neergeschoten. Deze week constateerde de VN dat het om een Russisch toestel ging, zoals Georgië van meet af aan heeft beweerd. Een oplossing voor het conflict is dringend nodig om de weg vrij te maken voor het NAVO-lidmaatschap, dat Georgië zo vurig wenst.

Wat is het probleem met Abchazië?

„Punt één is de territoriale integriteit van Georgië. Onze positie is dat we één land zijn, wij zijn tegen de Abchazische onafhankelijkheid. Probleem twee zijn de vluchtelingen. Honderdduizenden mensen zijn [tijdens de oorlog, red.] verdreven uit Abchazië. Die hebben het recht terug te keren.”

Waarom nemen de spanningen tussen Rusland en Georgië over Abchazië zo snel toe?

„Dat heeft duidelijk niet alleen met het lot van Abchazië te maken. Veeleer komt dat omdat Georgië iets doet wat Rusland niet wil.”

Lid willen worden van de NAVO?

„En omdat het onderdeel wil uitmaken van de westerse democratische wereld, die buiten de invloedssfeer van Rusland ligt.”

Is dat het enige Russische belang?

„Wat zou er nog meer kunnen zijn?”

Economische belangen?

„Die zijn secundair. Natuurlijk probeert Rusland zijn economische belangen veilig te stellen. Het gevaar bestaat dat het denkt dat Georgië een rol kan spelen bij Europa’s wens om minder afhankelijk te zijn van Russische energie. [Van Bakoe loopt door Georgië een oliepijplijn naar Turkije, die concurreert met Russische pijpleidingen, red.]. Maar Rusland is duidelijk: het gaat om het vaststellen van de Russische invloedssfeer.”

Welke rol speelt Sotsji in het conflict, het Russische kustplaatsje vlak boven Abchazië waar in 2014 de Olympische Spelen worden gehouden? De grond in Abchazië is kostbaar geworden.

„Rusland zegt dat het Abchazië wil gebruiken voor bouwwerkzaamheden. Maar de economische opbrengsten daarvan zijn niet vergelijkbaar met bijvoorbeeld die uit de grondstoffenwinning. Ze zijn een bijkomstigheid.”

Hoe moet het conflict om Abchazië opgelost worden?

„We hebben een begin gemaakt door een vredesplan aan Abchazië voor te leggen. Maar dat werd afgewezen.”

Dat kwam omdat Abchazië niet betrokken was bij het opstellen ervan.

„Laat ik duidelijk zijn. Georgische én Abchazische non-gouvernementele organisaties hebben jarenlang gewerkt aan dit plan. Dat Abchazië niet betrokken zou zijn, is een leugen. Het was weliswaar niet op regeringsniveau, maar wel via onofficiële routes.

Rusland lijkt voorlopig ook niet op te geven. Vreest u een eeuwige patstelling?

„Nee. Dingen veranderen. Toen de Baltische staten lid werden van de NAVO, heeft Rusland zich daar ook tegen verzet. Wij geloven in diplomatie en willen een vreedzame oplossing.”

Daar lijkt het niet op. Provoceert u niet door met verkenningsvliegtuigen boven Abchazië te vliegen, wat volgens het bestand van 1994 verboden is?

„Een UAV is een onbemand, onbewapend vliegtuigje dat informatie vergaart.”

Maar volgens UNOMIG, de VN-missie in Georgië, overtrad u daarmee het mandaat.

„Dat verbiedt geen vluchten met onbemande, onbewapende voorwerpen. Wij zien [van Russische zijde, red.] een voortschrijdende militaire opbouw, er zijn wapens het land ingebracht, niet bedoeld voor vredeshandhaving, maar we weten niet waar de troepen zich bevinden. Wij zijn een soevereine staat met het recht en de verantwoordelijkheid om te weten wat daar gebeurt. Welke provocatie er ook gepleegd mag zijn, als een derde land een object van een land op diens grondgebied aanvalt, is dat tegen de fundamentele regels van het internationaal recht.”

Is oorlog een oplossing?

„Wij geloven dat de wereldgemeenschap dat niet zal laten gebeuren. Ik zal nooit accepteren dat Georgiërs niet op vreedzame wijze naar Abchazië terug kunnen.”

Als u Abchazië opgeeft staat niets een NAVO-lidmaatschap in de weg.

„Kiezen tussen de NAVO en Abchazië? Dat is geen optie. Ik heb er zelf ooit geleefd en ik wil er wéér kunnen leven. Dat is mijn recht.”