Hollandse premies betalen voor een Spaans ziekenhuis?

Ook Nederlanders in het buitenland betalen het volle pond voor hun zorgpremie.

Maar daarvoor krijgen ze on-Hollandse kwaliteit zorg.

De huidige Zorgverzekeringswet (Zvw) is dramatisch voor Nederlanders in het buitenland. Zij betalen hoge zorgpremies, maar ontvangen daarvoor niet de zorg die zij in Nederland zouden krijgen. Het probleem is jarenlang genegeerd door de Nederlandse politiek. Pas vandaag wordt over de kwestie gedebatteerd in de Tweede Kamer.

Op 1 januari 2006 werd door het kabinet-Balkenende II de nieuwe Zorgverzekeringswet ingevoerd. De invoering ging relatief vlot en werd zelf vrij goed naar de burger gecommuniceerd. Maar in het buitenland is de invoering en communicatie veel slechter verlopen voor onze medeburgers – expats, pensionado’s, migranten, militairen en grensarbeiders.

Het kabinet koos er namelijk voor om de basisverzekering onder een Europese Verordening te laten vallen. Daardoor werd iedere Nederlander die in het buitenland woont en een uitkering of AOW of pensioen uit Nederland ontvangt een zogenoemde verdragsverzekerde, die verplicht onder de nieuwe Zorgverzekeringswet viel. Als verdragsverzekerde heb je alleen recht op de publieke zorg die in het land van verblijf wordt gegeven. Voor privézorg van hogere kwaliteit komt men niet in aanmerking. Daarbij werd ook nog eens de AWBZ-zorg voor het buitenland afgeschaft, terwijl die premiebetaling wel bleef doorgaan (ruim 12,5 procent van het inkomen).

In de praktijk komen de maatregelen erop neer dat ruim 350.000 Nederlanders in het buitenland zorgpremies met buitenlandtoeslagen betalen – die ook nog automatisch worden ingehouden op het inkomen, de AOW of pensioen – en daar minder zorg voor terugkrijgen dan zij in Nederland gewend zijn te krijgen. De publieke voorzieningen in het buitenland zijn doorgaans immers van mindere kwaliteit dan hier.

Aan deze misstand wordt al twee jaar niks gedaan. De communicatie is nog steeds verre van optimaal: talloze formulieren worden niet of verkeerd verstuurd – bijvoorbeeld in een taal die de buitenlandse instanties niet begrijpen. Ook zijn veel mensen nu onverzekerd, of dubbel verzekerd, zoals de teruggekeerde gastarbeiders die in Spanje na hun 65e automatisch tegen ziektekosten verzekerd zijn. Anderen houden zelfs onvoldoende inkomen over om van te leven, men kan geen aanspraak meer maken op de AWBZ-zorg en velen zijn volstrekt onbekend met de zorgtoeslag.

Wetgeving verandert gemiddeld iedere tien jaar; dat hoeft helemaal geen probleem te zijn. Maar bij zeer ingrijpende wetgeving, zoals de Zorgverzekeringswet, moet extra goed gelet worden op de werking ervan op de leefsituatie van de Nederlandse burgers in binnen- én buitenland. Nu worden honderdduizenden Nederlanders en migranten zonder enige uitleg geconfronteerd met onfatsoenlijke premies voor onfatsoenlijk minder zorg.

Geen politicus die deze misstanden aan de orde heeft durven te stellen; politici deden gewoon alsof het probleem niet bestond en misschien vanzelf wel zou overwaaien. Daardoor zijn we inmiddels ruim twee jaar verder en hoewel op sommige punten verbeteringen zijn doorgevoerd – de premies zijn al verlaagd – is de situatie nog steeds hemelschreiend. Er zijn zelfs al burgers die noodgedwongen terugkeren naar Nederland om de zorg te krijgen die men nodig heeft.

Een eerbiedig gebaar naar deze gedupeerde mensen is nodig. En er is ook een oplossing, die geen geld kost. In het debat vandaag moeten de Kamerleden bij minister Klink (Volksgezondheid, CDA) aandringen op een opting-in regeling. Dat houdt in dat alle expats en pensionado’s die voor 1 januari 2006 naar het buitenland zijn verhuisd, eenmalig de mogelijkheid krijgen om alsnog te kiezen voor het betalen van het volle pond aan zorgpremies, maar daarbij ook de mogelijkheid krijgen om te kiezen voor privézorg in het land waar men woonachtig is. Daardoor kunnen zij op z’n minst de zorg krijgen die hen toekomt, na jaren te hebben gewerkt en premies te hebben betaald in Nederland. Dat zijn wij aan hen verplicht.

Myra Koomen is wethouder van Enschede en oud-woordvoerder grensoverschrijdende zorg voor het CDA in de Tweede Kamer.