Egocentrische premier

Circa tweederde van de Israëlische bevolking wil dat premier Olmert aftreedt, en ziet uit naar vervroegde verkiezingen. De premier zelf weet vooralsnog van geen wijken. Ook de oproep van minister Barak (Defensie, Arbeidspartij), de belangrijkste partner in de centrum-linkse regering, om althans tijdelijk plaats te maken, is niet aan Olmert besteed. Het wordt een tombola als hij bij de eerste de beste aantijging zou terugtreden, aldus de premier, die het kritische rapport over de mislukte oorlog tegen Hezbollah in Libanon van twee jaar geleden ook van zich af liet glijden.

Het is niet voor het eerst dat een Israëlische politicus geen rekenschap wil afleggen als hem corrupt gedrag wordt verweten. Toenmalig president en generaal Weizman bleek ooit 300.000 dollar van een Fransman te hebben aangenomen. De held uit vele oorlogen stapte in 2000 na lang dralen op: niet wegens het smeergeld, maar om gezondheidsredenen.

Het verschijnsel van groezelige politici is op zichzelf ook verklaarbaar. Als immigratieland bij uitstek herbergt Israël bijna net zoveel politieke culturen als er landen van herkomst zijn. De Israëliërs die oorspronkelijk uit Europa, Amerika, de Arabische wereld of de Sovjet-Unie komen, bedrijven ieder op hun eigen manier politiek, ook al zijn ze allemaal even patriottisch. Dat door deze onvermijdelijke heterogeniteit de corruptie in een land als Israël dieper doordringt dan op bijvoorbeeld IJsland, ligt voor de hand.

Desondanks is Olmert niet louter een kleine krabbelaar. De aanblik van een premier die geld zou aannemen om een mooi horloge of een goede sigaar te kopen, is vooral treurig. Maar met zijn weigering om terug te treden, laat de premier ook blijken dat hij weinig oog heeft voor het feit dat het jaar 2008 voor heel Israël cruciaal kan worden.

Er is immers veel in beweging. In Libanon versterkt Hezbollah gestaag zijn positie. In Gaza is Hamas onbetwistbaar de baas. Op de Westelijke Jordaanoever verliest de Palestijnse president Abbas steeds meer gezag en macht. Israël zelf heeft de besprekingen met Syrië, onder meer over de Golanhoogte, meer prioriteit gegeven. En in Amerika regeert over ruim een half jaar een nieuwe president die zijn positie ten opzichte van Israël zal moeten bepalen.

De sociaal-democratische Arbeidspartij kan nu weinig anders doen dan de coalitie met de centrumpartij Kadima van Olmert opblazen. Partijleider Barak hoopt er nog op dat zijn dreigement ertoe leidt dat Kadima in eigen huis afrekent met Olmert en hem vervangt door minister Livni van Buitenlandse Zaken. Zo niet, dan zijn tussentijdse verkiezingen voor de Knesset onvermijdelijk. Middelgrote en kleine fracties domineren het parlement. Kadima noch Arbeidspartij lijkt kans te maken om aan die versplintering een einde te maken. De oppositionele Likud van ex-premier Netanjahu is de gedoodverfde winnaar van vervroegde verkiezingen.

Met zijn halsstarrigheid belast Olmert ook de buitenlandse politiek van Israël en daarmee de toch al minimale kansen op een diplomatiek succesje in het Midden-Oosten.