Duitse klacht tegen nieuw verdrag

Joost van der Vaart

Een Duitse parlementariër heeft bij het federale constitutionele gerechtshof van zijn land een klacht ingediend tegen het nieuwe EU-verdrag, het Verdrag van Lissabon, voorheen de Europese Grondwet genoemd. In Duitse juridische kring wordt erop gewezen dat deze stap grote gevolgen kan hebben.

Peter Gauweiler, Bondsdaglid van de christelijk-conservatieve CSU, vindt dat Duitsland veel te ver gaat met het afstaan van bevoegdheden aan Europa. In de Saarbrücker Zeitung zei hij letterlijk: „Wat Brussel door het nieuwe EU-Verdrag aan bevoegdheden opeist, is onverenigbaar met onze democratische principes.”

Gauweiler eist van het zogeheten Bundesverfassungsgericht in Karlsruhe, het hoogste constitutionele hof van de Bondsrepubliek, herziening van het EU-verdrag. In 2005, bij de eerste versie van het verdrag, diende Gauweiler ook al een rekest bij Karlsruhe in over de zijns inziens ongrondwettige maatregelen die door het verdrag in werking zouden treden. Toen de Franse en Nederlandse kiezers de ‘Europese Grondwet’ in 2005 bij referendum afwezen, liet het hof in Karlsruhe Gauweilers klacht rusten.

Het hof moet dit keer wel met een uitspraak komen. De Bondsdag en de Bondsraad hebben eind vorige week ‘ja’ gezegd tegen het nieuwe EU-Verdrag, dat de wettelijke basis van de Europese Unie vormt en daarmee haar functioneren regelt.

„De constitutionele rechters in Karlsruhe kunnen zich niet meer verschuilen achter ontwikkelingen zoals destijds in Nederland of Frankrijk. Ze zullen moeten oordelen over de existentiële vraag van de Duitse juridische en politieke soevereiniteit”, aldus een jurist. Gauweilers belangrijkste grief is dat het verdrag de Unie zou veranderen van een verbond van staten in een Europese bondsstaat, „een soort Amerikaanse EU”.

De Beierse politicus staat bekend als een intellectuele dwarsligger, die niet gauw opgeeft. Hij en zijn jurist Schachtschneider, die verbonden is aan de universiteit van Erlangen-Nürnberg, lijken hun zaken goed te hebben voorbereid. Hun klaagschrift bedraagt meer dan driehonderd pagina’s en is volgens experts van hoog niveau.