Afspraak landen poolregio over claims

Vijf landen hebben gisteren in het Groenlandse Ilulissat een verklaring ondertekend waarin ze beloven zich te houden aan het internationale zeerecht bij territoriale claims in de Noordelijke IJszee. Canada, Denemarken, Noorwegen, Rusland, de Verenigde Staten zeggen in de verklaring dat ze zich ‘gebonden’ voelen aan bestaande internationale afspraken en dat ze op een ‘ordelijke’ manier willen omgaan met conflicterende aanspraken op delen van de poolzee.

De top in Ilulissat was georganiseerd door Denemarken in samenwerking met de regering van het semi-autonome Groenland, dat onder Deens gezag valt. Een belangrijke aanleiding voor het initiatief was de plaatsing vorige zomer van de Russische vlag op de zeebodem bij de Noordpool door een Russische mini-onderzeeër. Moskou onderstreepte met deze actie zijn aanspraak op een groot deel van de Noordelijke IJszee.

„De vijf staten hebben nu verklaard dat ze zich aan de regels zullen houden,” zei de Deense minister van Buitenlandse Zaken Per Stig Møller in Ilulissat. „Hopelijk hebben we nu voor altijd een einde gemaakt aan alle mythes over een run op de Noordpool”. Volgens zijn Russische collega Sergei Lavrov weerspiegelt de verklaring van Ilulissat de wil van de vijf landen om problemen in de poolzee op te lossen „in de geest van samenwerking en op basis van het internationaal recht”.

Het poolgebied wordt door de opwarming van de aarde economisch steeds interessanter. De ijskap wordt snel kleiner, waardoor de komende decennia enorme hoeveelheden natuurlijke grondstoffen toegankelijk zullen worden voor exploitatie. De Amerikaanse Geological Survey, een federaal overheidsinstituut, schat dat de poolzee ongeveer een kwart van de nog onontdekte olie- en gasvoorraden bevat.

De verklaring van de vijf landen verwijst niet expliciet naar de VN-Conventie voor het Zeerecht, die regels stelt voor territoriale aanspraken op zee. Alle deelnemers aan de Ilulissat-top behalve de Verenigde Staten hebben deze conventie geratificeerd. De Amerikaanse president Bush wil het VN-document ratificeren, maar in de Senaat bestaat verzet tegen de tekst omdat deze de soevereiniteit van de VS zou aantasten. Washington verwerpt een Canadese territoriale claim op de Noordwestelijke Passage in de poolzee, waar Ottawa een militair trainingscentrum wil bouwen. (AP, Reuters)

Lees de verklaring van Iulissat via nrc.nl/buitenland