5 fabels over de aanschaf van JSF

De Nederlandse staat heeft bijna 900 miljoen dollar neergeteld om in de verre toekomst opdrachten voor onze vliegtuigindustrie te verwerven, korting te krijgen op de aanschaf van JSF’s en tevens winstdeling bij de verkoop aan andere, niet risicodragende kopers. Dit is economisch gezien voor de belastingbetaler een absurde deal, waarbij de volgende misverstanden nog onvoldoende belicht zijn.

De inkomsten die de staat terugkrijgt voor zijn investering bestaan ook uit af te dragen vennootschapsbelasting van bedrijven die orders ontvangen uit het project.

Het is helemaal niet gezegd dat die bedrijven meer winst gaan maken door het krijgen van die orders. In tijden van een normale economie hebben die orders andere opdrachten verdrongen die ook winst zouden hebben opgeleverd. Het enige bedrijf dat dankzij de orders serieus omzet kan maken, Stork, is voor 80 procent in buitenlandse handen.

De compensatieorders leveren duizenden banen op.

Wij hebben in Nederland een chronisch gebrek aan vakmensen op het gebied van metaalbewerking en vele andere gebieden, zelfs tijdens recessies. Toen Fokker failliet ging (en DAF bijna tegelijkertijd) had vrijwel iedereen in de kortste keren weer een baan. Kortom, geld uitgeven voor werkgelegenheid in de industriesector is contraproductief, je onttrekt met rijkssteun mensen aan andere Nederlandse bedrijven.

De investering van 900 miljoen afgezet tegen de voordelen later geven een redelijk rendement voor de staat.

Zelf als alle toekomstige voordelen worden meegeteld en niet tegenvallen, is dit alleen maar waar, wanneer met een lage rente van hooguit 5 of 6 procent wordt gerekend. Maar dit is een uiterst speculatieve investering, waarvoor een normale vergoeding minstens 30 procent per jaar rendement zou bedragen, dat is wat particuliere durfkapitalisten of private- equitypartijen zouden rekenen. Als de staat dat niet doet, is er sprake van subsidie.

Als we mee-investeren, krijgen we korting op de aanschafprijs van de JSF.

Als we meedoen betalen we de volle kostprijs van de JSF minus (een deel van) de ontwikkelingskosten, die we dan al betaald hebben. Als we niet meedoen, en later onderhandelen vanuit een positie van kracht omdat we een vrije keuze hebben, betalen we niet veel meer dan de marginale kostprijs, die aanzienlijk lager ligt.

We moeten de VS te vriend houden.

Wat krijgen wij terug voor dit soort offers? Amerika weigert om het Haagse oorlogstribunaal te erkennen voor misdaden van eigen troepen en is in theorie bereid om ons aan te vallen als hun soldaten hier terechtstaan. Hebben ze al dankjewel gezegd voor onze inspanningen in Afghanistan? Levert deelname aan een Eurofighter of aanschaf van een Frans of Engels vliegtuig niet veel meer concrete voordelen in Europees verband op? Conclusie: beweren dat het nu zo’n 500 miljoen euro kost om ermee te stoppen is gedeeltelijk onjuist en vooral demagogie van Defensie en Stork.

Ir. Tjeerd de Vries, directeur van een vermogensbeheerder.