Voorbij de dogmatiek

Langzaam maar zeker wordt duidelijk dat de dogmatiek van het Amerikaanse unilateralisme haar langste tijd heeft gehad. Wie er in november ook wordt gekozen, de buitenlandse politiek van scheidend president George W. Bush zal tot de vergetelheid gaan behoren. Het beleid verkeert nog in statu nascendi. Maar in beide Amerikaanse kampen doemen de contouren van een meer multilaterale aanpak op.

Dat de Democratische kandidaten afstand gaan nemen van de insulaire houding van het duo Bush/Cheney, ligt voor de hand. Dat de Republikeinse gegadigde de steven gaat wenden, is opmerkelijker. In een toespraak op de universiteit van Denver heeft John McCain gisteren openlijk het multilaterale ontwapeningsoverleg in ere hersteld. McCain doelde in het bijzonder op de noodzaak om het Strategic Arms Reduction Treaty (START), dat volgend jaar afloopt, te vervangen door een nieuw akkoord met Rusland.

Volgens McCain moet Amerika zich bereid tonen tot bindende afspraken over het maximale aantal gestationeerde kernwapens aan weerszijden. Bush heeft daarover tot nu toe zijn schouders opgehaald. Nadat hij de VS in 2002 terugtrok uit het ABM-verdrag tegen antiraketraketten, heeft Bush ook START op zijn beloop gelaten. Hetgeen van Russische zijde is beantwoord met chagrijn, cynisme en represailles.

In Denver brak McCain gisteren met dat beleid. „De VS en Rusland zijn niet langer doodsvijanden.” Beide staten hebben een „speciale verantwoordelijkheid”, aldus McCain.

Zeker uit zijn mond moeten deze woorden serieus genomen. Tot nu toe heeft de Republikeinse presidentskandidaat zich in woord en daad allerminst laten kennen als een ‘Russenvriend’. Het is McCain die meer dan eens heeft opgeroepen om het autoritaire Rusland uit de G8 te zetten. Variërend op een uitspraak van Bush over de „ziel” van zijn Russische ambtgenoot zei McCain ooit over de ogen van Poetin: „Ik zag drie letters: K.G.B.”

Het is de vraag of Rusland snel zal happen. De machtsverhoudingen in Moskou zijn nog lang niet uitgekristalliseerd. Maar de handreiking heeft op zichzelf al enige betekenis.

Daarbij bleef het bovendien niet. De Republikeinse presidentskandidaat pleitte tevens voor een intensievere dialoog over kernwapens met China en India, twee landen die nooit echt in het circuit zijn betrokken. Ook het verdrag tegen kernproeven moet volgens McCain worden gerevitaliseerd.

Ook dat zijn geen opzienbarende maar wel belangrijke inzichten. Zonder China blijft Noord-Korea immers een onvoorspelbare factor en is, indirect, non-proliferatiebeleid een vorm van sisyfusarbeid.

In de kring van buitenlandexperts in Washington die gefrustreerd is doordat ze zich door Bush acht jaar lang genegeerd heeft gevoeld, is de speech van McCain niettemin met enthousiasme en hoop begroet.

De wens is hierbij vermoedelijk ten dele de vader van de gedachte. Maar dat de buitenlandse politiek van de VS nu in den brede ter sprake komt, is op zichzelf al bemoedigend.