Toch weer stapje dichter bij de JSF

De luchtmacht gaat weer evalueren wat de beste opvolger van de F-16 is. En daarom stemt de PvdA toch maar in met de nieuwe fase in het JSF-project.

Heel even leek er een kink in de kabel te komen. Maar na een avond van verhit debat in de Kamer leek ook de PvdA vanmorgen in te stemmen met de volgende stap die moet leiden tot de aanschaf van de Joint Strike Fighter (JSF).

In 2002 besloot Nederland om 800 miljoen dollar te investeren in de ontwikkeling van het Amerikaanse gevechtstoestel. Die investering, zei het tweede paarse kabinet, betekende „de facto” dat de JSF ook zou worden aangeschaft.

In het Kamerdebat over de volgende fase van het JSF-project probeerde de PvdA gisteren toch krampachtig andere opties open te houden. Formeel ging het overleg over deelname aan de initiële operationele test- en evaluatiefase van het JSF-programma. Nederlandse vliegers zullen vanaf 2011 met twee prototypes meedoen aan een omvangrijk testprogramma, is de bedoeling. Het debat ging alleen over tóétreding tot die testfase. Het besluit tot aanschaf van de testvliegtuigen (zo’n 100 miljoen euro per stuk) is op aandringen van de PvdA uitgesteld tot 2009. Eerst moet, opnieuw, worden uitgerekend wat de investering van 800 miljoen dollar in de JSF economisch oplevert. Dat gebeurt komende maand.

Daarna worden de mogelijke opvolgers van de Nederlandse F-16’s onder de loep genomen. En daarover ging het Kamerdebat gisteren vooral. In 2002 wees de Koninklijke Luchtmacht de JSF al aan als beste toestel. Die evaluatie, zo liet staatssecretaris De Vries (Defensie, CDA) weten, zal in verkorte vorm worden overgedaan. Concurrenten, waaronder de Franse vliegtuigbouwer Dassault en het Eurofighter-consortium, zal worden gevraagd in welk opzicht hun toestellen de afgelopen periode zijn verbeterd. De Vries sprak de hoop uit dat de bedrijven zo goed mogelijk meewerken.

Bij regeringspartij PvdA bleek weinig vertrouwen in het onderzoek van Defensie. Kamerlid Angeline Eijsink beklaagde zich gisteren over de informatievoorziening aan de Tweede Kamer. „Ik vind dat de regering ons beter en breder had moeten informeren.” Ze eiste daarna, naast nieuw onderzoek naar mogelijkheden om de F-16 langer operationeel te houden, garanties dat er een „onafhankelijke en transparante” tweede evaluatie komt van kandidaat-opvolgers. „De geloofwaardigheid van Defensie staat op het spel”, zei Eijsink.

Staatssecretaris De Vries maakte daarop duidelijk dat de „onafhankelijkheid” van de kandidatenevaluatie bij Defensie in goede handen is. De regering kan de evaluatie toch moeilijk overlaten aan een of ander buitenlands instituut, aldus de staatssecretaris.

De vraag was vervolgens wat Eijsink moest doen. Zou de PvdA tegen de testfase gaan stemmen? Kamerlid Krista van Velzen (SP) herinnerde haar collega meteen aan de verkiezingsbelofte van de sociaal-democraten om uit het JSF-programma te stappen.

„U gaat uiteindelijk tóch draaien”, hoonde PVV-woordvoerder Hero Brinkman. Tijdens de uiteenzettingen van de PvdA-woordvoerder hielden Brinkman en Pechtold opzichtig bij voor hoeveel graden de draai inmiddels was ingezet.

Eijsink hield het bij een emotionele oproep aan staatssecretaris De Vries. „Ik vraag van u een onafhankelijk onderzoek”, zei ze aan het einde van het debat. „Laten we het elkaar gunnen.”

Tijdens de voortzetting van het debat vanmorgen, diende Eijsink een motie in waarin ze eiste dat het „onafhankelijke en transparante karakter” van de kandidatenvergelijking zou worden „gegarandeerd”. Hoe? Dat laat Eijsink aan de regering over.

Achtergronden over de JSF op nrc.nl/jsf