PvdA kiest in Senaat toch voor gratis schoolboeken

Na de Tweede Kamer hield ook de Senaat een debat over de gratis schoolboeken.

De PvdA ging akkoord, na twee toezeggingen.

Sociaal-democraten en gratis schoolboeken, het blijft een eigenzinnige combinatie. Gisteren was het wederom de PvdA, nu in de Eerste Kamer, die de komst van de gratis schoolboeken op losse schroeven zette. Uiteindelijk stemden de PvdA-leden, net als hun collega’s in de Tweede Kamer, toch weer in. Dat bleek uit de inbreng van de PvdA-fractie tijdens het debat. De uiteindelijke stemming over het wetsvoorstel was gisteravond pas nadat deze krant naar de drukker moest.

De schoolboeken worden nu gratis, na de instemming van de Eerste Kamer. Daarmee is een eind gekomen aan de politieke besluitvorming. Scholen krijgen van het Rijk vanaf 2009 een bedrag van 308 euro per leerling voor schoolboeken. En ze gaan de levering van de boeken Europees aanbesteden.

De hoop van scholen, uitgeverijen en boekhandels, verklaarde tegenstanders van gratis schoolboeken, was gevestigd op de PvdA. Die partij was nodig om het voorstel aan een meerderheid te helpen, maar had zo haar bedenkingen. Het wetsvoorstel lag de PvdA „zwaar op de maag”, begon senator Marijke Linthorst haar spreektijd. Het zou „voor de hand liggen om meer tijd te nemen”. Bovendien, vond Linthorst, zou ook het lesmateriaal voor mbo’ers gratis moeten worden.

Dat uitstel komt er niet. Wel heeft de Eerste Kamer de motie aangenomen om ook ouders van mbo’ers te ondersteunen. Tevens heeft de Senaat afgedwongen dat de regering, en niet scholen, de kosten van juridische procedures in verband met de Europese aanbesteding voor haar rekening neemt. Voldoende toezeggingen, wat de PvdA betreft. Waardoor er een meerderheid in de Eerste Kamer ontstond – samen met CDA, ChristenUnie en SGP.

In de Tweede Kamer had staatssecretaris Van Bijsterveldt (Onderwijs, CDA) al gezegd dat scholen de boeken mogen aanbesteden „tot op het ISBN-nummer”. Om toch zeker van haar zaak te zijn, vroeg Van Bijsterveldt in aanloop naar het Eerste Kamerdebat nog extra juridisch advies. Het directoraatgeneraal Interne Markt van de Europese Commissie bracht uitsluitsel: de keuzevrijheid is gegarandeerd. Maar de uitgeverijen schakelden advocatenkantoor Stibbe in. Volgens het advies van de advocaten van Stibbe klopt de redenering van de Europese Commissie niet.

De verwarring over de aanbesteding had haar weerslag op de Eerste Kamerleden. Twijfels, vragen, en regelrechte afwijzing waren gisteren het gevolg. Heleen Dupuis (VVD) betitelde het plan als „ongewenst, onuitvoerbaar, overbodig, onaanvaardbaar en een ramp”. Hoe durft de staatssecretaris scholen hiermee lastig te vallen, vroeg Dupuis zich af. GroenLinks vond dat het wetsvoorstel „een hoog Efteling-gehalte” bevatte. D66 denkt dat de staatssecretaris zich „keer op keer zal moeten verantwoorden in de Tweede Kamer”, omdat zal blijken dat het misgaat.

De staatssecretaris legde alle kritiek naast zich neer. Niets om je zorgen over te maken, vindt ze. Al was ze niet blij met de door de Senaat afgedwongen toezegging dat de regering voortaan opdraait voor eventuele juridische kosten. Elke potentiële leverancier die de opdracht na een aanbestedingsprocedure niet krijgt, kan in beroep. Als scholen geen evidente fouten hebben gemaakt, zijn de proceskosten nu voor de regering. „Een blanco cheque”, zei D66-senator Gerard Schouw.