Een multimediaal eenmanscircus

Camjo’s worden ze genoemd: camera-journalisten die alles doen.

Bij de NOS noemen ze dat een kwaliteitsverbetering, bij RTL een kostenbesparing.

De rugzak van NOS-correspondent Tim Overdiek zit vol apparatuur die hij nodig heeft om vanuit zijn standplaats Londen reportages te maken voor radio, tv en internet. Hij sjouwt met een digitale videocamera, een microfoon en een laptop waarop hij items monteert en doorstuurt naar Hilversum.

Overdiek runt, zo schrijft hij zelf op zijn weblog, een „multimediaal eenmanscircus.” En hij is niet de enige journalistieke onemanband. Van correspondenten en verslaggevers bij televisiejournaals wordt verwacht dat ze multimediaal inzetbaar zijn. Ze moeten een filmpje draaien, een stukje schrijven voor een weblog of een radio-interview afnemen.

„Iedere journalist die niet in staat is zijn eigen camerawerk te doen, is niet geschikt voor zijn vak en moet worden ontslagen”, beweert de Amerikaan Michael Rosenblum. Hij geldt als de grote pleitbezorger van ‘camjo’s’, voluit camerajournalisten. Camjo’s zijn interviewer, cameraman, geluidsman én editor ineen. Volgens Rosenblum kun je als camjo dichter op het nieuws komen. Een man op pad sturen is ook vele malen goedkoper dan wanneer je een heel camerateam mee stuurt.

Bij de NOS is men volop bezig om afzonderlijke redacties om te vormen tot een grote multimediale redactie. Het is verleden tijd dat een redacteur exclusief voor het Achtuurjournaal werkt. Alle journalisten werken nu voor NOS Nieuws.

Roeland Stekelenburg, hoofd nieuwe media bij de NOS: „We verwachten dat redacteuren meerdere platforms kunnen bedienen: tv, radio, internet en binnenkort ook de mobiele telefoon.” Natuurlijk hoeft niet elke verslaggever direct de camera op de schouder te nemen, benadrukt hij, maar je hebt wel een streepje voor wanneer je met ideeën komt en niet bang bent voor nieuwe technologie.

Tien jaar geleden was Stekelenburg een van de eerste camjo’s. Hij trok door Afrika om items te maken voor Nova. „Een groot voordeel is dat je op de bonnefooi op reportage kunt. Zonder dure cameraploeg kun je de tijd nemen en dat levert de mooiste verhalen op.”

Ook Overdiek vindt dat alleen werken de kwaliteit van zijn werk soms bevordert. „Wanneer ik een paar dagen door Wales reis, is het heerlijk om voor tijd en kwaliteit te gaan. Met een cameraploeg zou ik veel efficiënter moeten werken.”

Moeten camera- en geluidsmannen vrezen voor hun baan? Stekelenburg: „Ik ben de laatste om hun vakmanschap te onderschatten. We blijven werken met camerateams. Het hangt gewoon af van het verhaal. Er zijn nu eenmaal situaties dat je als verslaggever niet alles tegelijk kunt doen, zoals bij grote evenementen of belangrijke persconferenties.”

Toch is er bezorgdheid bij de NOS. De nieuwsredactie moet bezuinigen. Sommige redacteuren zien het bevorderen van multimediale journalistiek meer als een verkapte bezuinigingsmaatregel dan als een verbetering van de nieuwsvoorziening.

Thomas Bruning, algemeen secretaris van Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), kan zich de bezorgdheid goed voorstellen. „Wij zijn niet tegen de camjo, maar het moet niet ten koste gaan van de kwaliteit. Er zijn grenzen en die grenzen is de NOS aan het verkennen. Wat ons betreft mag de hele discussie over multimediale journalistiek wel van enig realiteitsgehalte worden voorzien. De camjo kan in bepaalde gevallen een uitkomst zijn, maar we moeten niet overdrijven.”

Ook bij RTL Nieuws rukt de camjo op. Adjunct-hoofdredacteur Marc Schreuder stelt dat kostenbesparing de belangrijkste reden is om camjo’s in te zetten: „Als het om een kort interview gaat – in jargon zeggen we: een quote halen – kun je beter een camjo op pad sturen dan een complete ploeg met alle toeters en bellen die je toch niet nodig hebt.”

Daarnaast kan de camjo inhoudelijk toegevoegde waarde hebben, vindt Schreuder. „Met een hele ploeg kom je Birma niet in, maar met een kleine camera wel.”

Overdiek hangt per 2 juni zijn multimediale rugzak aan de wilgen om toe te treden tot de hoofdredactie van het NOS Nieuws. Wordt dat de definitieve doorbraak van de camjo bij de publieke omroep? „Het is onzinnig om van elke NOS-verslaggever te verwachten dat hij of zij met een rugzak op pad gaat. Maar we zullen wél moeten leren hoe verschillende media elkaar kunnen versterken. Als je dat kunt laten doordringen op de nieuwsvloer, leidt dat niet tot een verslechtering maar tot een verbetering van de kwaliteit.”