Niets te verbergen? Dat had u gedacht!

Wie niets te verbergen heeft, hoeft ook nergens bang voor te zijn. Die geruststellende mantra mogen gezagsdragers graag bezigen als ze weer eens een maatregel invoeren die de privacy van burgers in ons land verder uitholt. En tot nu toe werkt het mantra uitstekend: veel Nederlanders maken zich geen zorgen over het toenemende aantal inbreuken op hun privéleven. Ze hebben een groot vertrouwen in een machtige en alwetende staat.

Nederland is daarin bijna uniek. Vrijwel nergens ter wereld wordt de persoonlijke levenssfeer van de burger sneller en geruislozer afgebroken dan hier. Oost-Europeanen, die een halve eeuw verlangend naar de vrije kant van het IJzeren Gordijn hebben gestaard, zijn zelfs verbijsterd over de gelatenheid waarmee Nederlanders fundamentele burgerrechten nu zonder slag of stoot opgeven. En ook Duitsers hechten vele malen sterker aan hun burgerrechten. De Duitse politie mag niet inbreken in computers of willekeurige kentekens scannen – praktijken die we in Nederland inmiddels volkomen normaal vinden. Net als het steeds maar uitdijende aantal camera’s op straat en in winkels. Toen onlangs in Duitsland bekend werd dat de supermarktketen Lidl personeel en klanten met camera’s begluurde, ontstond er onmiddellijk een enorme rel over deze „Stasipraktijken”, zoals het in de media werd genoemd. Lidl moest inbinden. Kom daar in Nederland maar eens om.

Nu geef ik vaak lezingen over de afkalvende privacy in Nederland. In de discussie die daar dan meestal op volgt, is het vaste prik dat er iemand zijn vinger opsteekt en meldt dat hij niets te verbergen heeft en dus niet bang is. Maar als ik dan vraag of hij mij dan misschien zijn pincode en creditcardnummer wil geven, blijkt meestal dat ‘niets te verbergen’ licht overdreven was. Bij navraag is er ook niemand die wil dat wildvreemden zijn medisch dossier inzien. Want, iederéén heeft iets te verbergen: zijn privéleven. Of liever gezegd, wat daar tegenwoordig nog van over is. Kijkt u eens naar de infographic hieronder. De maatregelen die daarin staan afgebeeld, zouden ons allemaal te denken moeten geven. Willen wij echt dat de overheid dit allemaal van ons weet? Ook als we ‘niks te verbergen’ hebben?

Bart de Koning is journalist van HP/De Tijd en auteur van het boek ‘Alles onder controle’, over privacy in Nederland.