Hypotheek zonder rente is wél halal, maar níét handig

Moslims die een halalhypotheek afsluiten zijn slecht beschermd.

Toch ziet minister Wouter Bos een grote toekomst voor islamitisch bankieren.

Moslims in Nederland die zich strikt willen houden aan de sharia, de islamitische plichtenleer, hebben een probleem. Ze kunnen eigenlijk geen hypotheek nemen, geen verzekering afsluiten en niet zomaar aandelen kopen op de beurs. De sharia verbiedt namelijk onder meer het ontvangen of betalen van rente. En grote banken in Nederland houden daar geen rekening mee.

Wie toch een hypotheek zonder rente weet af te sluiten, heeft bovendien nog een ander probleem. Zo’n ‘halalhypotheek’ valt namelijk niet onder de wettelijke definitie van ‘krediet’, zo bleek vorige week uit een rapport van de Autoriteit Financiële Markten. De hypotheekverstrekker hoeft daarmee niet te voldoen aan wettelijke plichten, zoals het goed informeren van de consument over de risico’s van de hypotheek. Zo hebben mensen die een halalhypotheek willen afsluiten niet dezelfde consumentenbescherming als conventionele hypotheekhouders.

Van de grote banken is Barclays Global Investors een van de weinige met producten die voldoen aan de sharia (én aan alle wettelijke eisen). Barclays introduceerde begin dit jaar op de Amsterdamse beurs een aantal nieuwe aandelenfondsen, zogenaamde iShares, waarvan er drie voldoen aan de eisen van de sharia. „De fondsen bevatten geen aandelen in bedrijven die alcohol of tabak produceren of die hun winst halen uit renteopbrengsten”, vertelt Roel Thijssen, Hoofd Financiële Instellingen & iShares Benelux bij Barclays. „De aandelenselectie is onder meer beoordeeld door het shariapanel van de Barclays Groep. Daarin zitten vooraanstaande islamgeleerden, zoals een hoogleraar islamitisch recht van de universiteit van Kairo.”

Naast Barclays heeft Rabobank serieus overwogen om een islamitisch product op de markt te brengen, in dit geval een hypotheek. „Op basis van een door ons uitgevoerde interessepeiling schatten we dat ongeveer 20 procent van de Nederlandse moslims geïnteresseerd is in islamitische bankproducten. Dat zijn zo’n 200.000 mensen”, vertelt woordvoerder René Loman. „We hebben daarom geprobeerd om een hypotheek te ontwikkelen die voldoet aan de eisen. Dat is niet gelukt. Een belangrijk struikelblok was de hypotheekrenteaftrek. Aangezien een moslim die zich aan de sharia houdt geen rente mag betalen kan hij die ook niet aftrekken van de belasting. En dus wordt de hypotheek te duur. Voorlopig kunnen wij dus geen islamitische hypotheek op de markt brengen.”

Vorig jaar zomer liet minister Wouter Bos van Financiën de Tweede Kamer weten dat hij onderzoekt hoe de markt voor islamitisch bankieren in Nederland verder tot ontwikkeling kan worden gebracht. Bos ziet kansen voor de Nederlandse financiële sector. Volgens de minister ontwikkelen Dubai en Londen zich tot internationale centra voor islamitisch bankieren en is ook Nederland geschikt om op deze markt een rol te spelen. Ondanks dit enthousiasme heeft Financiën tot nu toe nog geen concrete stappen gezet om islamitisch bankieren te stimuleren, zegt een woordvoerder van het ministerie.

En dus moeten Nederlandse moslims het voorlopig grotendeels doen met de hypotheken, verzekeringen en bankrekeningen die ook door andere Nederlanders worden gebruikt. Het is echter de vraag hoe erg ze dat vinden.

Rabobank-woordvoerder Loman: „Uit onze peiling blijft onduidelijk hoeveel moslims daadwerkelijk bereid zijn om een islamitische hypotheek af te sluiten. Zeker als die duurder is dan een standaardhypotheek. Het lijkt misschien een beetje op de gang van zaken rond de vliegtaks: uit onderzoek blijkt dat consumenten bereid zijn extra geld neer te tellen voor hun ticket om de milieuschade te compenseren. Tot het moment dat ze aan de balie staan en daadwerkelijk moeten betalen.”