Herfkens’ moraal

Eveline Herfkens is er zelf verantwoordelijk voor dat rond haar werk voor de ontwikkelingsorganisatie van de VN, de UNDP, de geur van gesjoemel zal blijven hangen. Ze heeft van het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken ten onrechte een vergoeding gekregen voor verhuiskosten en de huur van een appartement in New York. Ze weigert tot nu toe terug te betalen.

De UNDP heeft in een brief aan minister Verhagen (Buitenlandse Zaken, CDA) bevestigd dat de vergoeding die Herfkens heeft ontvangen, ongeveer 190.000 euro, in strijd is met de regels voor VN-medewerkers. Zij mogen geen giften of schadeloosstellingen van een regering aannemen. Herfkens, oud-minister, vertegenwoordigde Nederland niet bij de UNDP, ze was op persoonlijke titel aangezocht om het millenniumproject van deze organisatie te coördineren.

Deze kwestie sleept al geruime tijd; het UNDP-onderzoek heeft lang, ruim vier maanden, geduurd. De conclusie is dat Herfkens fout heeft gehandeld, drie jaar lang, maar niet met opzet. Hetzelfde geldt voor Buitenlandse Zaken en de UNDP. De bewoordingen die de UNDP kiest voor de handelwijze van Herfkens, zijn van belang, omdat Verhagen de Tweede Kamer heeft laten weten alleen een juridische procedure tegen haar te willen beginnen, als die ook kansrijk is. Dat is mogelijk niet het geval als zij weliswaar fout, maar in onschuld heeft gehandeld.

Dat zou een onbevredigend resultaat zijn. De burger die ten onrechte belasting ontwijkt of te veel huurtoeslag ontvangt, komt er niet mee weg als hij onopzettelijk heeft gehandeld. Hij zal alsnog moeten (terug)betalen. Herfkens is voormalig minister voor Ontwikkelingssamenwerking. Zeker van iemand die een dergelijke functie bekleedt of heeft bekleed, mag worden verwacht dat ze de regels kent of zich er alsnog naar schikt. En de regels van de VN zijn op dit punt niet voor tweeërlei uitleg vatbaar.

Mogelijk heeft Verhagen gelijk met zijn stelling dat een procedure tot terugvordering van de vergoedingen een verspilling van tijd en overheidsgeld zou zijn als de kans op succes gering is. Maar dan is het nog altijd een kwestie van moraliteit. Herfkens heeft eerder laten weten dat zij niet wenst terug te betalen, omdat dat een schuldbekentenis zou zijn. Maar ook onopzettelijk gemaakte fouten zijn te herstellen. Het had de voormalige bewindsvrouw gesierd als ze uit eigen beweging had teruggestort wat ze ten onrechte heeft ontvangen. Waarschijnlijk was deze affaire, waarmee ze en passant ook haar partij, de PvdA, in verlegenheid heeft gebracht, dan al uit de wereld geweest. Door dit na te laten heeft Herfkens niet alleen haar eigen geloofwaardigheid aangetast, maar ook die van de UNDP.

De UNDP heeft Herfkens’ kwaliteiten als sterke en gepassioneerde strijdster tegen de mondiale armoede geprezen. Maar haar naam zal aan deze affaire blijven kleven. Juist in het belang van de armoedebestrijding kan de VN dan ook maar beter van haar verdere diensten afzien.