Erg eenvoudige verhalen

De eenvoud van J.M.A. Biesheuvels weergaloze verhalen is

bedrieglijk, schrijft Arjen Fortuin naar aanleiding van diens Verzameld Werk (Van Oorschot € 99,-). ‘Erg eenvoudige verhalen in de opgenomen bundel Carpe Diem, zo op het oog, maar als je ze achter elkaar leest, gaat opvallen hoezeer ze een eenheid vormen. En wat Carpe Diem samenbindt is niet de versleten moraal, maar de overeenkomst tussen de dertien hoofdpersonen. Biesheuvel laat niet zien dat je de dag moet plukken, hij laat zien dat het onmogelijk is de dag te plukken. Hoe vaak je ook moet grinniken om Biesheuvels bizarre wendingen, het plezier verdwijnt steeds verder naar de achtergrond, met het Boekenweekgeschenk Een overtollig mens als weergaloos hoogtepunt.

Het is verleidelijk om de verhalen van Biesheuvel te lezen aan de hand van een terugkerende tegenstelling tussen wie normaal is en wie gek. Veel van zijn werk draait nu eenmaal om de psychische aandoeningen en de angsten waaraan de schrijver zelf een groot deel van zijn leven is kwijtgeraakt.

Maar niet alles is psychiatrie of fantasie, zoals Carpe diem laat zien. Die bundel – er komt, om Reve te parafraseren, bijna geen normale gek in voor – laat zien hoe veel universeler de doem is; er is geen ontsnappen aan.’