Subsidie aan Herfkens ook fout van VN

Eveline Herfkens, de Nederlandse staat én de Verenigde Naties zelf dragen volgens de VN schuld aan de ten onrechte verstrekte huursubsidie aan de oud-minister voor Ontwikkelingssamenwerking.

Dat concludeert de juridische dienst van VN-ontwikkelingsorganisatie UNDP na ruim vier maanden onderzoek. De schuldvraag bepaalt of geld van Herfkens kan worden teruggevorderd.

Herfkens, destijds een van de meest prominente Nederlandse VN-diplomaten, ontving als coördinator van de Millenniumcampagne ter bestrijding van de armoede in drie jaar 280.000 dollar aan huur- en verhuistoelagen. Daarmee heeft zij „interne gedragsregels overtreden”. De VN verbieden werknemers betalingen van hun overheden aan te nemen en lidstaten om deze aan te bieden. Ook de Nederlandse overheid, die de subsidie verschafte, „had kunnen weten” in overtreding te zijn.

Deze krant beschikt over de verklaring die naar aanleiding van het onderzoeksrapport is opgesteld. De verklaring wordt mogelijk later vandaag publiek, het is onduidelijk of het achterliggende onderzoek openbaar wordt.

Het is voor het eerst dat de Verenigde Naties publiekelijk op de affaire ingaan. Minister Verhagen (Buitenlandse Zaken, CDA) liet verdere actie afhangen van het VN-onderzoek. De hoogste bestuurder van UNDP, Kemal Dervis, zou Verhagen afgelopen vrijdag van de conclusies op de hoogte hebben gesteld. Het ministerie heeft nog niets ontvangen, aldus een woordvoerder vanmiddag. Hij wil niet reageren.

De juridische dienst van UNDP draagt voor elk van de drie partijen verzachtende omstandigheden aan. Herfkens had kunnen en moeten weten dat de huursuppletie in strijd was met de regels. Ze heeft destijds bevestigd dat ze de gedragscode ontvangen had. Maar volgens het onderzoek „lijkt het erop” dat Herfkens zich „niet bewust” was van het overtreden van de regels. Ook zou ze „in goed vertrouwen” gehandeld hebben.

Vervolg Herfkens: pagina 3

‘Betaling geen geheim’

De woordkeuze is belangrijk; Verhagen zou het geld alleen terugvragen als Herfkens willens en wetens regels had overtreden. Hij zei dat vorige maand tegen de Tweede Kamer in. Herfkens zei eerder het geld niet te willen terugbetalen.

Volgens UNDP had Herfkens noch de Nederlandse missie bij de Verenigde Naties „de bedoeling van de betalingen een geheim te maken”.

Ook de VN-organisatie zelf heeft fouten gemaakt. „Mogelijke tekortkomingen” in de „inwerkperiode” kunnen „eraan hebben bijdragen dat mevrouw Herfkens niet volledig op de hoogte was” dat het verboden was giften van lidstaten aan te nemen. In een interview met deze krant zei de oud-minister eerder dat ze „voor dat soort dingen geen tijd had”.

De onderzoekers benadrukken dat geen van de UNDP-bestuurders betrokken of op de hoogte was van de afspraken. Herfkens’ PvdA-partijgenoot Ad Melkert is de tweede man bij UNDP.

Over VN-sancties tegen Herfkens dan wel de Nederlandse staat wordt in de verklaring niets gezegd. De organisatie wilde gisteravond geen toelichting geven. UNDP houdt de deur open voor mogelijke nieuwe werkzaamheden voor Herfkens bij de Verenigde Naties. Haar status is op dit moment onduidelijk. Ze is officieel niet langer werkzaam voor de landenorganisatie, maar gebruikt er nog wel een e-mailadres van.

Lees de verklaring van de UNDP en meer over de zaak op nrc.nl/binnenland