Dromen van Ambon tussen Drentse stuursheid

Theater

Gegijzeld, door Elsbeth Vernout.

Tournee volgend seizoen. Inl. www.elsbethvernout.nl ***

Drenthe keek er bij voorbaat al van op. Een voorstelling over de basisschool in Bovensmilde die in 1977 werd bezet door een groep Molukkers – moest dat nou, kon men die zaak niet beter laten rusten? Maar zo makkelijk laat de geschiedenis zich niet wegpoetsen, vindt kleinkunstenares Elsbeth Vernout wier oudere zusje destijds een van de gegijzelde kinderen was. Ze maakte Gegijzeld, een collage van authentieke brieven en andere teksten van toen, liedjes, sketches en achtergrondinformatie, waarin ze een expressief duo vormt met Jeannie Charlene.

Samen spelen ze de kampen waarin Bovensmilde van nature was verdeeld. De autochtonen krijgen de rol van ietwat benepen typetjes met alledaagse achterdocht jegens alles wat van elders komt, terwijl de Zuid-Molukkers vooral worden voorgesteld als ontwortelde mensen die in Drenthe van Ambon droomden. Vernout maakt geen onderscheid tussen hen die vreedzaam hun verlangen met zich meedroegen, en de jongeren die alsnog geweld gingen gebruiken ten behoeve van hun ideaal: een Republiek der Zuid-Molukken. Ze maakt er één bevolkingsgroep van. Die had – en heeft – weliswaar alle reden zich door Nederland verraden te voelen, omdat de regering in 1950 beloofde alles in het werk te zullen stellen om hun zelfbeschikkingsrecht te verwezenlijken. Maar het verschil tussen de lijdzaamheid van de meesten en de gewelddadigheid van enkelen is te groot om het weg te moffelen.

Gegijzeld lijkt vooral aan de kant te staan van de slachtoffers van ons koloniale verleden. Niet alleen door de beeldende verwoording van hun weemoed en frustraties, en de muzikale sfeertekening van Ruloff Manuputty (piano, percussie en accordeon), maar ook door een paar typerende terzijdes. Over de Bounty-reclame bijvoorbeeld en over de menselijke botten uit de koloniën in Nederlandse musea. Aan de andere kant staan de Drentse stuursheid, de kinderlijke briefjes van het zusje en een geestig scènetje over een dame van het traumateam die overal na afloop vergeefs aanbelde om begeleiding aan te bieden.

Of de voorstelling alle partijen evenveel recht doet, staat zodoende te bezien. Maar wel wordt er, mede door de geserreerde regie van Selma Susanna, een onbestemd soort spanning opgeroepen die aantoont dat de hele kwestie nog lang niet kan worden genegeerd.