Affaire was niet alleen de schuld van Jérôme Kerviel

De interne controle faalde, gaf Société Générale vorige week toe. Morgen legt de bank verantwoording aan aandeelhouders af over de affaire-Kerviel.

Société Générale gaat haar aandeelhouders morgen vertellen dat tekortkomingen bij de bank – in de interne controlesystemen én bij het management – een rol hebben gespeeld bij het verlies van 4,9 miljard euro dat handelaar Jérôme Kerviel zijn werkgever begin dit jaar bezorgde.

Maar ook vertelt de Franse bank morgen dat „de meeste negatieve effecten van deze fraude overwonnen zijn” en dat er een „culturele verandering” in gang is gezet om een beter evenwicht te krijgen tussen handelaars en risicocontrole.

Deze conclusies staan in twee interne rapporten die Société Général vrijdag bekendmaakte. Morgen worden ze op de jaarlijkse aandeelhoudersvergadering gepresenteerd door Jean-Martin Folz (ex-topman van autofabrikant PSA), de commissaris die het interne onderzoek leidde, bijgestaan door PricewaterhouseCoopers.

Het recordverlies dat één handelaar een bank op de financiële markten bezorgde is een onvermijdelijk onderwerp op de jaarvergadering. De winst daalde, na verrekening met de 4,9 miljard euro van Kerviel, tot onder 1 miljard euro en daarna volgde een (geslaagde) operatie kapitaalsvermeerdering van 5 miljard euro.

Ook de reputatie van Société Générale leed eronder. De specialist in handel in gecompliceerde financiële producten werd nu in verband gebracht met een ‘op hol geslagen’ financiële wereld, waarin het uitzicht op steeds hogere winsten een voorzichtig beheer van risico’s belemmerde.

Société Générale wil haar aandeelhouders en de wereld nu vertellen dat de storm voorbij is. De afgelopen maanden werden de interne controles verscherpt. Topman Daniel Bouton, wiens ontslag tot twee keer werd geweigerd, deed een stap terug. Hij blijft president-commissaris, maar de dagelijkse leiding heeft hij overgegeven aan Fréderic Oudéa. Die is begonnen de top van het bedrijf te verversen.

De rapporten van Folz zijn bedoeld als zelfkritiek, een oefening waarin Société Générale onder Bouton volgens critici nooit uitblonk. Nieuw is vooral dat Société Générale niet langer volhoudt dat Kerviel zijn recordfraude helemaal alleen heeft gepleegd. Volgens de interne rapporten heeft hij mogelijk hulp gehad van een assistent-handelaar die tal van valse operaties heeft uitgevoerd.

Bovendien krijgen de directe superieuren van Kerviel er van langs. In de twee jaar dat hij als handelaar opereerde, had Kerviel eerst een chef die hem toestond meer risico te nemen dan officieel was toegestaan. Toen enkele maanden geen chef, en daarna een onervaren nieuweling die geen zicht had op het werk van de handelaren.

Kerviel nam, uiteindelijk voor bijna 50 miljard euro, posities in op termijnmarkten, terwijl in zijn afdeling de limiet lag op 125 miljoen euro. Hij omzeilde interne controlesystemen met valse faxen en mails, en via fictieve operaties die hij vlak voor de vaste controlemomenten annuleerde.

Voorbij is de affaire-Kerviel nog niet. Binnenkort sluit justitie een gerechtelijk vooronderzoek af.

Eerdere artikelen over de affaire op nrc.nl/societe