Re: Voorbereiding Noodtoestand

Door speurwerk en enig keepersgeluk viel ons een memo in handen dat de landsadvocaat vrijdag, na afloop van het Verantwoordingsdebat in de Tweede Kamer schreef aan de minister-president. Hierbij de letterlijke tekst. Niet voor verdere verspreiding.

Van: Landsadvocaat
Aan: MP

Naar aanleiding van het gesprek dat u en ik deze week op het Catshuis mochten hebben, ‘met de benen op tafel’, zoals u het typeerde (ongelooflijk hoe echt die ze die houtvuur-op-gas haarden tegenwoordig maken), heb ik de eer hierbij enkele van de besproken benchmarks langs te lopen. Deze meer dan louter juridische overwegingen komen mogelijk van pas bij de door u nagestreefde bestendiging van het Nederlandse volksbestaan.

U schetste uw zorgen over een klimaat van ‘zwartwit-denken’ dat onvoldoende ruimte laat voor medeburgers met een andere levensovertuiging of klederdracht. U vreest het onbeheersbaar worden van ‘negatieve schablonen’ die al te gemakkelijk worden opgeroepen door leden van de parlementaire oppositie. De media verspreiden die, zonder voldoende aandacht voor de missie waar uw kabinet voor staat.

Zoals u in het Verantwoordingsdebat en de onderliggende stukken hebt aangegeven, gaat uw kabinet voortvarend te werk bij het benoemen van problemen. Wat u mist in het nationale debat is het benoemen van de positieve punten. “De sleutel naar de harten van de mensen”, zoals mevrouw Hamer dat zo prachtig en toch verstaanbaar zei.

Een aantal projecten, zo schetste u, is in gang gezet om de situatie in het land beheersbaar te houden. De wet op het bewaren van telefoon- en emailgegevens kwam donderdag niet ongeschonden door de Kamer. Het werd twaalf maanden in plaats van anderhalf jaar. Tel uw zegeningen, met een grote coalitiepartner die tegen de hele wet stemde. Zoals u opmerkte, de ChristenUnie geeft u de meerderheid die de kiezer u ontzegde. Nuttig in de abortus- en euthanasie-dossiers. U kreeg ongetwijfeld iets mee van het elan terzake bij de nieuwe meerderheid in Italië.

Veelbelovend is ongetwijfeld het kabinetsproject ‘Mediawijsheid’. Sommigen denken dat het slechts gaat om een cursus veilig surfen voor jongeren en late adopters, maar uw visie reikt verder en biedt ook parajuridisch aanknopingspunten. De inval bij de tekenaar die niemand kende heeft hem enige onverdiende notoriëteit bezorgd, maar providers zullen zich er nu bewust van zijn dat zij niet zomaar alles op hun systemen kunnen toelaten.

Het is in dit verband van belang druk op de mediaketel te houden. Vervanging van het luister- en kijkgeld door financiering via de belastingen heeft greep op de publieke omroep gegeven. Uw collega van Justitie doet er niettemin goed aan het discours van zijn voorganger inzake de wenselijkheid van een mediacode op te pakken. Ook voor geschreven media. Zelfregulering is te prefereren, maar onzekerheid over ingrijpen door de wetgever lijkt geboden om hoofdredacteuren tot matiging te dwingen. U wees op de dwarsverbinding naar de Kunstenplan-systematiek - publicitair gevoelig, maar beheersmatig via lichte regelgeving eenvoudig aan te scherpen.

Nu beheerders van publieke ruimtes steeds sneller maatregelen nemen om mogelijk aanstootgevende kunst te weren, realiseert u een zuivering van het zogenaamde expressieklimaat met allocatie van veel minder tijd en mankracht dan anders gemoeid was geweest met wetswijziging. Waarschijnlijk had u zelfs de Grondwet moeten aanpassen - pas mogelijk na verkiezingen, waar u liefst van verschoond blijft totdat uw beleid voor ieder zichtbaar vruchten afwerpt.

U vroeg me nog hoe ik in het licht van genoemde zorgen de uitbreiding van het marktelement in de zorg waardeer. De implementatie van de diagnosebehandelingcombinaties lijkt te lukken, ondanks verzet van enkele vrijgevochten zieleartsen en dokters die te laat zijn gaan opletten. Zolang het privacybureau van de heer Kohnstamm met kleine concessies is te apaiseren, lijkt me dat pure sturingswinst die door een beetje (schijn-)markt niet wezenlijk wordt aangetast.

Ik vraag me in dat verband wel af waarom uw collega Klink vandaag kwam met een wetsontwerp Informatierecht voor Patiënten. Dat doorkruist de ingezette lijn. Met een terloopse verwijzing naar hun homoproblematiek kunt u de ChristenUnie zo nodig vragen ook hier ondoorgrondelijke bezwaren in te zetten. De aandacht kan verder worden afgeleid met CO2-vriendelijke plannen inzake palliatieve zorg voor 50+- bomen en andere oldtimers in overvolle binnensteden.

Bij nader inzien zie ik vooral voordelen in het onderbrengen van de buitenschoolse opvang en de DNA-databank voor alle Nederlanders bij de Belastingdienst. Overattente jeugdleiders zijn zo binnenshuis te matchen (na inlopen van tien jaar achterstanden). U heeft me ervan overtuigd dat samenvoeging met de AIVD zowel qua toezicht als uit een oogpunt van cashflowmanagement maatwerk oplevert. Studiebeurzen erbij en het geheel heet met recht InformatieBeheerGroep. Dergelijke conglomeraten zijn zo ondoordringbaar voor burgers dat zij hun schouders ophalen als weer eens een reuzensteekje valt. Met een cliëntenplatform zijn de lastigste gebruikers zeker enige jaren op afstand te houden.

Mocht dit integrale beleid onvoldoende blijvende resultaten boeken dan staat u inderdaad de optie van de ‘noodtoestand’ open. Die is bekender in landen als Zimbabwe en Myanmar (waar u in lijn met bestaand beleid de op handen zijnde Amerikaanse humanitaire inval militair wilt steunen), maar ook de Nederlandse wetgeving voorziet in bevoegdheden om ‘het volksbestaan’ te verzekeren.

Zoals u donderdagnacht in de Kamer zo treffend samenvatte: “Spreken over vertrouwen is zinvol en actueel. Het kabinet beseft dat je vertrouwen wint door daden en niet door woorden. Wij staan open voor maatschappelijke signalen. Dit kabinet zoekt de dialoog.”
Maar, zoals u mij zei, niet tot in het oneindige. Leiderschap is ook verantwoordelijkheid nemen. De Coördinatiewet Uitzonderingstoestanden en de Wet Buitengewone Bevoegdheden Burgerlijk Gezag bieden u het houvast dat u zoekt.

P.S. Naar aanleiding van uw vraag in de vestibule over het hoger beroep tegen Opinio. Ik meen bij nader inzien dat die zaak alleen kans van slagen heeft na afkondiging van de beperkte noodtoestand door ‘het burgerlijk gezag’. Dat bent u, dus dat zit wel goed.