Mata Hari en ‘Attima’

Van de opera Attima van Constant van de Wall, die nu in Den Haag wordt opgevoerd, klonken in januari 1905 de eerste fragmenten. Danseres Mata Hari zocht vanuit Parijs langs een omweg contact met de componist.

„Enfin, je hebt het enorm druk, dat begrijp ik. Je bent in de mouvement, zooals je dat noemt. En dat je in die mouvement stijgt, wel ça me fait vraiement un grand plaisir! Soit une étoile du nord au grand firmament.” Op 16 februari 1905 schrijft Frans (achternaam ontbreekt) op briefpapier van de Nieuwe of Litteraire Sociëteit ’s-Gravenhage aan ‘Lieve Gréty’ (haar koosnaam) in Parijs. Verheugd is hij weer eens bericht van haar te krijgen. Elke ochtend kijkt hij reikhalzend uit naar de post, hopend op de beloofde recensies en foto. Ze is dikwijls in zijn gedachten. Hij wil haar zo graag aan zijn hart drukken en de zoete geur van haar lippen proeven, schrijft hij in strelende Franse zinnen, die getuigen van een intiem verleden.

Het contact zal zijn verwaterd toen Gréty, Margaretha Geertruida Zelle, haar geluk in Parijs ging zoeken. Sinds kort had ze succes met exotische dansen in chique Parijse salons. Haar theaterdebuut was aanstaande. Op 13 maart zou ze in Musée Guimet gaan optreden. Onder de naam Mata Hari. Waarom meldde ze zich nu? Ze vroeg haar gewezen amant naar de verblijfplaats van een andere man. Frans is al op het derde kantje als hij haar verzoek inwilligt: „Ja, wat zal ik je zeggen van den Hr. de Wal. Ik ken hem niet persoonlijk en daar gij hem kent geloof ik, dat het beter is [dat] gij hem zelf schrijft en voorstelt om over te komen, want ik zou toch niet met hem kunnen opschieten, zonder dat ge zelf de noodige inlichtingen gaaft.”

Daar zit Frans in de sociëteit met het Haagse adresboek voor zich. Er woont een A. J. de Wal op Noordwal 246. Er is ook een „C.J.A. van der Wal – componist – pianist die woont Kepplerstraat 167. Ik geloof eerder, dat deze laatste de componist is van het drama ‘Attima’. Dus schrijf aan laatstgenoemd adres.”

Fragmenten uit het muziekdrama Attima, waaronder drie Javaanse dansen, waren op 25 januari in Dilligentia uitgevoerd. Mata Hari was hier dus van op de hoogte. En blijkbaar kende ze Constant van de Wall. In diens nalatenschap bevindt zich geen brief van haar. Musicus Henk Mak van Dijk, die in zijn recente boek over Indische componisten De oostenwind waait naar het westen uitvoerig aandacht besteedt aan Van de Wall, is Mata Hari’s naam niet tegengekomen. Ook niet in verband met zijn vondst onlangs van de partituur van Attima, waarvan de heropvoering nu in de Koninklijke Schouwburg te zien is.

Het is onbekend of de componist, destijds net vijf maanden getrouwd met de mooie zangeres Maria van Noppen, Mata Hari in Parijs heeft opgezocht. Gréty’s Haagse amant Frans was gaarne gegaan, „om je te bewonderen, maar op dit oogenblik kan ik geen verlof krijgen.” Met „lieve zoentjes overal” sloot hij af.

Jessica Voeten

Informatie over de opera Attima, lezingen en andere activiteiten www.attima.nl