Het kan altijd beter

De kostbare meubels en kunstwerken in oplage van Ettore Sottsass, Ron Arad en John Chamberlain worden door een Nederlander geproduceerd. Maar wie is Ernest Mourmans?

Interviews geeft hij niet. Dan zegt hij toch maar dingen waar hij later spijt van krijgt. Maar een ‘gewoon gesprek’, daar is Ernest Mourmans na enig aandringen wel toe bereid. Al wil hij beslist niet met zijn hoofd in de krant en zegt hij regelmatig dat bepaalde uitspraken niet voor publicatie bestemd zijn. „Gaat u toch praten met de kunstenaars voor wie ik werk. Het zijn hún ontwerpen die ik uitvoer.”

Ernest Mourmans (45), zoon van een ondernemer, is producent en uitgever van meubel- en kunstedities. Geavanceerde, voorbeeldig gemaakte beelden en meubels met prijzen oplopend tot 3 miljoen euro per stuk. Honderden werken van vooraanstaande ontwerpers en kunstenaars heeft hij uitgevoerd en hij doet zaken met de belangrijkste galeries en musea in de wereld. Toch bleef hij altijd uit de publiciteit. „Ernest is een bescheiden man”, zegt kunsthandelaar Frans Leidelmeijer, die sinds drie jaar samen met Mourmans exposeert op de TEFAF in Maastricht. „Ernest wil zich wel laten gelden, maar alleen met de dingen die hij maakt.”

Met Limburgse vlaai ontvangt Mourmans het bezoek op een terras tussen zijn huis en werkplaats annex galerie in het Belgische Lanaken, vlakbij Maastricht. Bijzondere gebouwen die speciaal voor hem zijn ontworpen door Ettore Sottsass, de Italiaanse architect en ontwerper die oudejaarsdag op 90-jarige leeftijd overleed.

Mourmans zit in de zon op een metalen stoel van Ron Arad, de in Israël geboren ontwerper, bekend van zijn grote, organisch gevormde meubels. Naast het terras staat een sculptuur van John Chamberlain, de Amerikaanse popartkunstenaar die naam maakte door te beeldhouwen met het plaatstaal van afgedankte auto’s.

Sottsass, Arad en Chamberlain – voor die drie ontwerpers werkt Mourmans met zijn staf van dertig mensen. Drie kunstenaars waar hij heilig in gelooft, zegt Mourmans: „Ik moet het zelf goed vinden. Ik kan geen stoel maken waar ik niets in zie.”

Zoals wel meer kunsthandelaars begon Mourmans als verzamelaar. Begin jaren negentig werkte hij op een architectenbureau in Italië. Als collectioneur van Sottsass-voorwerpen raakte hij op een dag in gesprek met de ontwerper. Hij vroeg hem of ze ‘niet eens wat samen konden doen’. Dat voorstel leidde tot een intensieve samenwerking die al meer dan vijftien jaar duurt en resulteerde in meer dan honderd edities van glas- en meubelsculpturen.

Bij Ron Arad verliep de kennismaking ongeveer op dezelfde manier, vertelt de ontwerper telefonisch vanuit zijn studio in Londen. „Op beurzen zag ik hem vaak lopen, een lange vent met een paardenstaart. Maar ik wist niet dat hij zo’n groot verzamelaar van mijn werk was. Toen ik tentoonstellingen wilde samenstellen en me afvroeg waar ik mijn oude werk vandaan kon halen, bleek hij veel te hebben. We raakten aan de praat en hij zei dat hij met me wilde samenwerken. Ik begreep er niks van. Waarom zou ik in hemelsnaam met een verzamelaar willen samenwerken? Ik had producenten in Londen en Italië en ik dacht dat niemand anders in staat zou zijn mijn ontwerpen uit te voeren.”

Een vergissing, zegt Arad. Toen hij tien jaar geleden de werkplaats van Mourmans kwam bekijken, raakte hij onder de indruk van het vakmanschap van diens medewerkers. Toen ze samen een van zijn complexe stoelen bekeken, vroeg Arad: ‘Can you do better?’ Waarop Mourmans antwoordde: ‘Yes.’

Geen bluf, weet Arad nu: „Pas toen Ernest de eerste stukken maakte, viel bij mij het muntje: wat een ongelooflijke goede producent. Ernest kent geen angst, niets is ooit onmogelijk. Daarbij komt dat hij een perfectionist is. Zo’n perfectionist, dat hij niet begrijpt dat andere mensen geen perfectionist zijn.”

Arad roemt de voortvarendheid van zijn producent. „Soms zeg ik iets als: ‘Het zou mooi zijn als we dit ontwerp in siliconen konden maken.’ De volgende dag heeft hij materiaalmonsters in huis en laat hij een specialist uit Zuid-Frankrijk overkomen. Ernest kijkt en kijkt hoe die man bezig is, en een paar dagen later gaat hij zelf aan de slag en heeft hij het proces verbeterd. Dat levert dan uiteindelijk een siliconentafel op die niemand anders zou kunnen maken.”

Ernest Mourmans is niet alleen producer, maar ook agent. In Knokke en Maastricht heeft hij galeries, hij staat op de TEFAF en hij verkoopt de door hem geproduceerde stukken aan andere galeries en aan musea. Mourmans is uitgegroeid tot zijn ‘hoofddealer’, zegt Arad. „Hij verkoopt ook de stukken die ik in Italië laat maken. We zijn één team. En dat gaat ver. Als de conservator van het Centre Pompidou een vraag heeft over mijn werk, belt ze nu eerder met Ernest dan met mij.”

Zijn klanten zitten over de hele wereld, maar niet in Nederland. In eigen land heeft Mourmans alleen aan het Stedelijk Museum en aan compagnon Leidelmeijer een stoel van Ron Arad verkocht. „Nederland werkt nog niet voor ons”, zegt Leidelmeijer.

Waarom moet een stuk van Ron Arad soms een paar miljoen kosten? Het produceren van een grote siliconentafel vergt enorme investeringen, in tijd en in materiaal, zegt Mourmans. „Daar zijn we tweeënhalf jaar mee bezig. En daar moeten enorm dure stalen mallen voor worden gemaakt. Een badkuipproducent denkt jaren na of hij voor een nieuw bad zo’n dure mal laat maken. Wij doen dat voor één tafel.”

Drie jaar geleden ging de kunstproducent in op het voorstel van Frans Leidelmeijer om samen op de TEFAF te gaan staan. Leidelmeijer, specialist toegepaste kunst uit de twintigste eeuw: „Ik leerde Ernest als klant kennen, als koper van meubels van Gerrit Rietveld en Michel de Klerk. Toen ik ontdekte wat voor mooie dingen hij maakt, nodigde ik hem uit om samen op de TEFAF te gaan staan. We zijn dus een gelegenheidsduo, speciaal voor Maastricht. Ik breng de oude stukken in, hij het moderne werk. Dit jaar combineerden we Ron Arad met Gerrit Rietveld, in een door Arad ontworpen stand. Volgend jaar hopen we een veel grotere stand te krijgen, zodat we ook meubels van Sottsass kunnen tonen.”

Zijn compagnon kwam regelmatig later naar het beursgebouw dan hij, zegt Leidelmeijer. „Ernest houdt schapen, die moeten lammeren in het voorjaar.” Ook kan de kunstproducent niet zo goed tegen beursbezoekers die met hun ringvinger op zijn meubels kloppen of informeren of je op een Ron Arad stoel ook kunt zitten. „Dat probeer ik op een diplomatieke manier op te vangen”, zegt Leidelmeijer.

Maar met kenners van zijn producten kan Ernest Mourmans voortreffelijk overweg, zegt Ron Arad. „Ik reis veel. Het is echt verbazingwekkend met hoeveel respect grote verzamelaars en conservatoren van musea over hem praten. Yes, he’s been keeping a low profile. But a very high low profile.”

Op www.designws.com is een fotoreportage te zien van de laatste TEFAF-presentatie van Leidelmeijer & Mourmans.

De Nederlandse kunstproducent Ernest Mourmans bereidt een grote overzichtstentoonstelling voor van Ron Arad, de in Londen wonende Israëlische ontwerper. Deze expositie, die op 18 november opent in het Centre Pompidou in Parijs, is daarna te zien in het Museum of Modern Art in New York en in april 2010 in het verbouwde Stedelijk Museum van Amsterdam.