Haar hertenogen

Natasja uit Novosibirsk is verdwaald in Moskou.

Natasja is verhuisd. Onder dwang, zou je kunnen zeggen. Want twee weken geleden kreeg ze van de ene op de andere dag te horen dat ze haar woning uit moest. De eigenares van haar eenkamerappartement op de negentiende verdieping van een treurig flatgebouw in de buitenwijk Marino ging scheiden en had de woning zelf nodig. Met Natasja kon ze geen rekening houden.

„Wat moet ik nu doen?”, vroeg Natasja me wanhopig.

„Met spoed iets anders zoeken”, antwoordde ik.

„Maar iets anders kan ik niet betalen”, zei ze. Haar hertenogen schoten vol tranen.

Ze legde me uit dat ze in Marino had geboft met haar lage huur van 14.000 roebel per maand. „Voor een eenkamerappartement betaal je overal in Moskou minstens 20.000 roebel”, zei ze. „En dat is precies wat ik maandelijks verdien. Met de 6.000 roebel die ik overhoud, red ik het net.”

Natasja is 35 jaar oud. Ze werkt vier dagen per week als psycholoog in een opvangcentrum voor moeilijk opvoedbare jongeren. Al meer dan twee jaar leeft ze niet meer samen met haar echtgenoot Volodja, een wiskundige en theoloog die ze al sinds haar middelbare schooltijd kent. Hij hield niet meer van haar, zei hij toen hij in een ander deel van de stad bij een hospita ging wonen.

Acht jaar geleden trokken ze als jong getrouwd stel uit de Siberische stad Novosibirsk naar Moskou, meer dan 3.000 kilometer westwaarts. „Volodja wilde hier theologie studeren”, vertelde Natasja. „Maar ik voelde me in Moskou verloren. Ik zat depressief thuis en had niemand om mee te praten. Pas na drie jaar vond ik een baan en leerde ik andere mensen kennen.”

Natasja is Russisch orthodox, zoals tegenwoordig veel Russen dat zijn. Wekelijks gaat ze naar de kerk en bidt ze voor haar zielenheil en dat van Volodja. Want ze hoopt dat hij bij haar terugkeert. Ook weerhoudt haar geloof haar ervan officieel te scheiden.

„Wat zou God ervan vinden als ik dat doe”, vroeg ze me een keer, toen ik haar zei dat het me niet verstandig leek als ze de rest van haar leven op Volodja zou wachten.

„Ik denk dat God heel blij zal zijn”, antwoordde ik. „Want als hij bestaat wil hij ongetwijfeld dat jij gelukkig bent en dat is nu niet het geval.” Ze zweeg en telde de bloemen op het tafelkleed.

„Belangrijk is nu dat je zo snel mogelijk een ander appartement vindt, want anders moet je straks in de wachtkamer van het Koerskstation slapen”, zei ik.

Een terugkeer naar Novosibirsk is geen optie voor Natasja. Want daar is geen werk en het zou betekenen dat ze weer bij haar ouders op hun tweekamerappartement intrekt. „En dat wil ik niet”, vertelde ze me. „Mijn vader is gaan drinken. Hij heeft er moeite mee dat mijn moeder hoger is opgeleid dan hij. Zij is statisticus en hij metaaldraaier. Ze maken de hele dag ruzie.”

Natasja heeft nog een andere reden om niet naar Novosibirsk terug te willen. Want haar hertenogen zijn ziek en als ze geen goede medische behandeling krijgen, worden ze blind. In Novosibirsk kan niemand haar helpen. Maar in Moskou is ze in goede handen. De oogartsen van het universiteitsziekenhuis behandelen haar gratis, omdat ze haar aardig vinden. En omdat Natasja’s ogen te mooi zijn om ze blind te laten worden, zeggen ze. Natasja is dus tot Moskou veroordeeld.

Twee dagen na de onheilstijding van Natasja’s huisuitzetting overleed plotseling de 58-jarige vader van mijn goede vriendin Joelia. Hij had pas een eenkamerappartement gekocht en wilde daar als gescheiden man een nieuw leven beginnen. Joelia was zijn enige erfgenaam.

„Kan Natasja niet jouw huurster worden?”, vroeg ik Joelia, die altijd klaar staat voor de pechvogels in de maatschappij.

„Maar ik vraag wel 20.000 roebel per maand”, zei ze, „want dat is in Moskou de huur van een eenkamerappartement. Ik hoop dat ze dat kan betalen. Je weet dat we zelf net een nieuwe driekamerflat hebben gekocht, waardoor we iedere kopeke moeten omkeren.”

Ik vertelde haar over Natasja’s gekwelde bestaan, maar zei ook dat ze het zakelijk moest houden en Natasja niet hoefde te begunstigen.

„Ze kan toch een andere baan zoeken, waarin ze vijf dagen werkt en meer verdient?”, vroeg Joelia toen.

„Nee, want ze kan niet te lang werken, door haar zieke ogen”, antwoordde ik. „Dus moet er een andere oplossing komen.”

Die oplossing was een dag later gevonden. Natasja kon verhuizen naar het appartement van Joelia’s vader. Dankzij de maandelijkse financiële steun van enkele vrienden. Omdat haar ogen zo mooi zijn en ze moeten genezen, omdat haar man bij haar weg is en nooit meer bij haar terug zal keren, omdat ze verdwaald is in Moskou en niet weet waar ze anders heen moet.