Een leven lang dwars

Dirk Vlasblom gaf een interessante beschrijving van het leven en werk van J.A.A. van Doorn (`Een leven lang dwars`, W&O 17 mei). Maar waarom noemde hij Van Doorn een overtuigd conservatief? Wilde hij het oude behouden? Uit het artikel blijkt juist dat Van Doorn telkens iets nieuws ontwikkelde. Met Lammers schreef hij `Moderne sociologie` (1959), wat een nieuwe benadering van dat vak inhield. In de jaren zestig werd hij als hoogleraar de grondlegger van de sociologische faculteit aan de latere Erasmus Universiteit, waar sociologie met andere vakken werd geïntegreerd. Vervolgens schrikte hij Nederland in 1970 op, samen met Wim Hendrix, door het grimmige gezicht te laten zien van de Politionele Acties in Indonesië, eind jaren veertig. Uit andere bron blijkt dat Van Doorn in 1982, naast zijn professoraat, er wat bij ging doen: hij werd commentator bij NRC Handelsblad, waar hij in 1990 opstapte. Later schreef hij voor HP/De Tijd en vanaf 2001 voorzag hij Trouw van zijn wekelijkse commentaar, tot vlak voor zijn dood. En vorig jaar nog maakte hij zich niet populair onder historici en politiek-links met zijn studie over het Duitse socialisme, waaruit bleek, dat Hitler tot de socialistische familie behoorde.

Dit beeld past niet bij een conservatief. Was Van Doorn dat dan in politieke zin? Doorgeslagen links pruimde hem gedurende vele jaren niet, na 9/11 lust doorgeslagen rechts hem niet. Dat heeft niets met conservatief te maken, maar is het lot van een onafhankelijke geest die niet bereid is geweest mee te gaan met de waan van de dag.