De lezer schrijft over het oplaten van politieke vliegers

Een minister besluit een nieuw project of wijziging daarvan de wereld in te gooien. Het is vrijdagmiddag 3 uur. Op welke wijze worden de media daarvan in kennis gesteld? Krijgen ze een fax, een e-mail of iets op papier in een envelop? Hoopt de minister er op dat een aantal journalisten hongerig en wakker is zodat zij/hij fijn het weekeinde kan gaan beleven en maandag via de kranten kan evalueren of zij/hij stront aan de knikker heeft?

Kan een minister een volkomen gammele vlieger oplaten en aan de zijlijn kijken wie erin trapt? Bij een belangrijk bericht, zoals het verplichten van jong gehandicapten tot werk, zouden de media het beneden zichzelf moeten vinden om te reageren op een door de minister ondoordacht idee. Wanneer de minister het nodig vindt een idee naar buiten te brengen moet zij/hij beschikbaar zijn om het standpunt te verduidelijken. De burgerij wil weten waar ze aan toe is en welke gedachtengang achter een idee zit.

Veronica Cramer

Calgary (Canada)

De krant antwoordt

De brief van de lezer komt op een goed moment. Juist de afgelopen dagen had onze redactie Politiek & Bestuur te maken met de dynamiek waarover de lezer een vraag stelt.

Het was deze week namelijk ‘Verantwoordingsdag’, de derde woensdag in mei waarin het kabinet verantwoording aflegt over het afgelopen jaar. Dat gaat in een aantal fasen: op de voorafgaande vrijdag worden de financiële jaarverslagen van de ministeries gepresenteerd.

Op de woensdag zelf publiceert de premier zijn ‘Verantwoordingsbrief’ met daarin een terugblik op het beleid van het afgelopen jaar. Diezelfde ochtend komt ook de Algemene Rekenkamer met haar rapportages. Al die stukken worden in verschillende persconferenties toegelicht door de premier, de minister van Financiën en de president van de Rekenkamer.

De rapporten zijn voor de redactie van tevoren te krijgen, vaak onder embargo. Dat betekent dat de media de documenten enkele uren eerder krijgen om ze te kunnen lezen, zonder dat ze er nog over mogen publiceren. Vaak zit er bij de stukken een persbericht waarin wordt samengevat wat in de documenten staat.

Die persberichten zijn een handig hulpmiddel, maar ook niet meer dan dat. De kern van ons vak is immers dat wij als krant zelf beoordelen wat er in de verschillende stukken staat.

Die eigen beoordeling komt lang niet altijd overeen met het nieuws dat de afzender van de stukken naar voren wil brengen. Afgelopen vrijdag stond bijvoorbeeld helemaal onderin het begeleidende persbericht van het ministerie van Financiën over de jaarverslagen, dat er onvolkomenheden waren bij Defensie en de Belastingdienst. Onze krant bracht dat prominenter. En afgelopen woensdag prees een persbericht van de Rijksvoorlichtingsdienst het beleid van het kabinet in het afgelopen jaar, maar besloot onze krant meer gewicht te geven aan de kritische noten van de Algemene Rekenkamer.

„Een volkomen gammele vlieger oplaten en aan de zijlijn kijken wie er in trapt”, zoals de lezer beeldend beschrijft, is nou juist wat onze krant altijd zal willen voorkomen.

Dat is overigens makkelijker gezegd dan gedaan. De informatie zoals bij Verantwoordingsdag is ingewikkeld, omvangrijk en wordt begeleid door vele voorlichters, ambtenaren en ‘spin doctors’. Het is dus zaak dat de journalisten zelf goed weten waar ze het over hebben. NRC Handelsblad investeert daarom in kennis en kwaliteit: in Den Haag werken bijvoorbeeld redacteuren die de verschillende departementen intensief volgen. Daardoor kunnen ze ‘door de persberichten heen’ kijken.

In het geval van Verantwoordingsdag had de redactie Politiek & Bestuur vóórdat de jaarverslagen werden gepubliceerd al zelf een inventarisatie gemaakt, zodat goed kon worden vergeleken of de berichten vanuit de ministeries klopten met de eigen waarneming. Deze beoordelingen hebben we kort in de krant gezet en uitgebreider op internet (nrc.nl/verantwoordingsdag).

Op die manier komen lezers meer te weten dan alleen maar de verslaglegging van het nieuws zoals dat door de overheid naar buiten wordt gebracht en kunnen ze hopelijk beter zien „waar ze aan toe zijn en welke gedachtengang erachter zit”, zoals de lezer schrijft.

Birgit Donker

Hoofdredacteur

Reacties: nrc.nl/lezerschrijft

Nieuwe kwesties, voorzien van naam en woonplaats, naar: lezerschrijft@nrc.nl