Bloeddruk wordt in zwangerschap te vaak gemeten

Bij verloskundigen hangt een bloeddrukmeter aan de muur. Hij wordt te vaak gebruikt. foto evelyne jacq Europa, Nederland, Nieuwegein, 15-03-2006. Sint Antoniusziekenhuis Alantnatal, Een joint venture tussen het ziekenhuis en de geboortekliniek voor zorg op maat. Aparte ingang, eenpersoonskamers op de verloskunde afdeling, verloskundigen, aparte balie voor afspraken. Zorg, zorg verzekering, geboorte, zwanger, zwangerschap, buik, onderzoek, echo, baby, moeder en kind. Foto Evelyne Jacq Jacq, Evelyne

De gewoonte om bij elke zwangerschapscontrole de bloeddruk te meten, is de eerste zes maanden onnodig bij vrouwen met een lage of normale bloeddruk. Wanneer de zogenoemde onderdruk in het begin van de zwangerschap lager is dan 75, blijft de zwangere tot 24 weken gevrijwaard van pre-eclampsie (ernstige zwangerschapshypertensie en eiwit in de urine). Dat blijkt uit onderzoek van promovenda Jeltsje Cnossen in het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam. (British Medical Journal, 19 mei). In deze meta-analyse, een bundeling van onderzoeken, namen de onderzoekers de gegevens van 60.000 vrouwen mee, waarvan er 3.341 pre-eclampsie ontwikkelden.

Pre-eclampsie, ofwel zwangerschapsvergiftiging, is een ernstige vorm van hoge bloeddruk in de zwangerschap, samengaand met lever- en nierstoornissen. De aandoening komt voor bij 2 tot 5 procent van de zwangere vrouwen. Vrouwen met een hoge bloeddruk voor de zwangerschap, suikerziekte of een tweelingzwangerschap hebben een verhoogd risico.

Pre-eclampsie is in Nederland de meest voorkomende oorzaak van moedersterfte rond de geboorte, waaraan jaarlijks vijftien zwangeren sterven. Voor de baby verhoogt pre-eclampsie het risico op groeivertraging. Hoewel er geen genezende therapie voorhanden is, kan de baby zo nodig wel eerder gehaald worden. Het tijdig opsporen van pre-eclampsie is dan ook een van de belangrijkste taken van de verloskundige of gynaecoloog.

Gewoonlijk worden daartoe de bovendruk (systole) en de onderdruk (diastole) van de bloeddruk gemeten, waarbij een aanhoudende bovendruk van meer dan 140 en een aanhoudende onderdruk van meer dan 90 als te hoog worden aangemerkt. Wanneer de urine bovendien eiwit bevat, wordt er van pre-eclampsie gesproken. Ook wordt wel gekeken of de bloeddruk tijdens de zwangerschap snel stijgt.

Uit de meta-analyse blijkt dat deze criteria pre-eclampsie slecht voorspellen. In plaats daarvan zouden verloskundigen en gynaecologen beter een soort gemiddelde bloeddruk kunnen hanteren (een derde van het verschil tussen boven- en onderdruk optellen bij de onderdruk). Bij vrouwen met een al bekend verhoogd risico op pre-eclampsie, zoals een hoge bloeddruk in het begin van de zwangerschap, is een verhoogde onderdruk tussen de 13de en de 20ste zwangerschapsweek de beste voorspeller voor pre-eclampsie. Voor vrouwen met een lage bloeddruk in de eerste maanden is meestal bloeddrukmeting in het laatste trimester van de de zwangerschap pas belangrijk, dus wanneer de pre-eclampsie echt dreigt. Mariël Croon