WeekBoek 21

WeekBoek, een verzameling van boeken-nieuws en -rubrieken op nrc.nl/boekenblog, werkt samen met Dirk Leymans website papierenman.blogspot.com.

Van Wissen in verzameld werk Waskowsky

Jean Pierre Rawie en Driek van Wissen hebben midden jaren tachtig een gedicht van Van Wissen laten opnemen in de bundel Verzamelde gedichten van Riekus Waskowsky (1932- 1977). Dit valt te lezen in Arcadia der poëten, het boek dat Herman Sandman schreef over het literaire leven in de stad Groningen tussen 1945 en 2005 en dat vorige week donderdag bij uitgeverij Passage verscheen. Rawie en Van Wissen leverden het vier regels tellende gedicht in toen uitgever Bert Bakker in 1985 namens samensteller Rien Vroegindeweij aan het tweetal vroeg of het nog werk van Waskowsky uit zijn Groninger periode kende. Rawie vertelt in Arcadia der poëten dat toen werd besloten om een in C. Buddingh’-achtige stijl geschreven gedicht van Van Wissen in te zenden. ‘Als je de bronvermelding achter in de Verzamelde gedichten leest, kun je al nattigheid voelen. Er wordt verwezen naar nummer 17 uit de eerste jaargang van De nieuwe clercke en die is nooit verschenen’, aldus Rawie. (SK)

Gedenkteken Rimbaud in Harderwijk

De Franse dichter Arthur Rimbaud (1854-1891) krijgt in het voorjaar van 2009 een gedenkteken in Harderwijk, zo meldt De Stentor. Liefhebbers van van Rimbaud hebben zich verenigd in een Arthur Rimbaud Comité, om zijn kortstondige verblijf in de stad in herinnering te brengen. Rimbaud verbleef in het jaar 1876 precies 23 dagen in Harderwijk, waar hij samen met 1.093 andere Franse huurlingen klaargestoomd werd om met het Koninklijk Nederlands Indisch Leger in Atjeh te vechten. In Harderwijk kreeg Rimbaud onder andere ‘zwemles, onderricht in hygiënische regels en kennis van het wapen’. De reis van Rimbaud die in Harderwijk begon, luidt de start in van zijn wereldreizen en het einde van zijn ‘carrière’ als dichter, na Une saison en enfer. Van na de Harderwijkse periode zijn geen gedichten meer van Rimbaud bekend. Met dat gegeven wil het Arthur Rimbaud Comité in de schijnwerpers plaatsen met een gedenkteken, zo zegt voorzitter Jos Kunne: „Harderwijk zie ik als een scharnierpunt in Rimbauds leven. De dichter had zijn meesterwerken geschreven. Hij was klaar met de literatuur. Hij werd wereldreiziger. Met het gedenkteken willen we het verblijf van Rimbaud in Harderwijk en zijn betekenis voor de literatuur levend houden.” (DL)

Werk ‘slechtste dichter ooit’ scoort goed

Een bundel met 35 gedichten van William Topaz McGonagall (1825-1902), die wordt beschouwd als ’s werelds slechtste dichter, is op een veiling in Edinburgh verkocht voor 8300 euro, zo meldt The Guardian. Het bundeltje dat op een veiling van Lyon and Turnbull auctioneers werd aangeboden bevat niet zijn bekendste gedicht The Tay Bridge Disaster (1879), maar wel bijvoorbeeld The Sunderland Calamity (‘As soon as the catastrophe became known throughout the boro’/ The people’s hearts were brim-full of sorrow’) en Women’s Suffrage (‘But the time is not far distant, I most earnestly trust/ When women will have a parliamentary vote/ And many of them, I hope, will wear a better petticoat’). In de 19e eeuw raakte McGonagall zijn werk aan de straatstenen niet kwijt. Hij werd destijds zo openlijk beschimpt dat hij steeds een paraplu bij zich had tegen de rotte tomaten waarmee hij regelmatig na voorlezingen werd bekogeld. (DL)

Michel Houellebecq als goeroe in roman

De Franse schrijver Michel Houellebecq zal dit najaar opduiken als romanpersonage, zo meldt Lire. Onder de naam Traum wordt hij het hoofdpersonage in de roman Arkansas van schrijver Pierre Mérot, die zal verschijnen bij uitgeverij Robert Laffont. Hij zal er in optreden als een soort goeroe, allicht met een knipoog naar Houellebecqs eigen roman La possibilité d’une île. Mérots werk toont enige verwantschap met dat van Houellebecq. Zeker in zijn roman Mammifères, waarmee hij in 2003 de Prix de Flore won, de prijs die in 1996 aan Houellebecq werd uitgereikt. Houellebecq zelf werkt intussen gestaag door aan de verfilming van La possibilité d’une île, al is het op de site van de film intussen verontrustend stil geworden. (DL)

TIJDSCHRIFT Wahwah

Het literair poptijdschrift Wahwah brengt als tiende nummer een mooi boek uit, samengesteld door Joost Zwagerman, met 134 bijdragen van schrijvers, dichters en een enkele muzikant. De auteurs beschrijven de plaat waarmee ze naar het onbewoonde Rottumerplaat willen afreizen. Lp’s van The Beatles worden het vaakst genoemd, Frank Zappa is tweede.

Vaak wordt eerst om de hete brij van de uitverkiezing heen gedraaid, en de ‘beslissende plaat’ brengt nogal wat auteurs tot nostalgische bespiegelingen over hun jeugd, maar er zijn veel bijdragen die opvallen door hartstocht: heftige voorkeur (Tom Barman die ‘iedere noot in de groeven braillegewijs kon oproepen’ over Sign O’ The Times van Prince ) en diepe afkeur (Peter Buwalda die het debuut van Velvet Underground in een kuil wil begraven). Er volgen conceptuele verhandelingen, zoals een hier beschreven ‘ontmoeting’ tussen Elvis Costello, Bob Dylan en Hans Vandenburg (Gruppo Sportivo) door Erik Bindervoet & Robbert-Jan Henkes; een beschouwing van Lou Reeds Transformer als een hedendaagse versie van Ovidius’ Metamorfosen, met als conclusie dat Reed ‘nobrow’ is: ofwel highbrow en lowbrow tegelijk, door Pieter Steinz; een grappige bijdrage van Barry Hay, die begint met ‘Wha wha what’s going on’; en de ontboezeming van Saskia Noort dat ze als puber fantaseerde hoe Sting haar zou ontmaagden (beslissende plaat: Outlandos D’Amour).

Wahwah no. 10: ‘Groeten van Rottumerplaat is verschenen bij uitgeverij Nieuw Amsterdam en kost 16 euro 95. (HC)

NIEUWSLEZEN Zuid-Afrika

De beruchte Zuid-Afrikaanse ‘cultuur van geweld’ heeft een nieuwe dimensie gekregen met het geweld tegen immigranten in Johannesburg. Er vielen in de afgelopen week 24 doden en de regering overweegt het leger in te zetten. Hoe dit te begrijpen? Misschien met behulp van het onlangs vertaalde boek uit 2003 van de Duitse demograaf Gunar Heihnsohn, die geweld verklaart aan de hand van, de ‘youth bulge’, anders gezegd het reservoir aan jonge, perspectiefloze mannen in een bevolking. (Zonen grijpen de wereldmacht, terrorisme demografisch verklaard, uitgeverij Nieuw Amsterdam). Hoewel het geboortecijfer van Zuid-Afrika langzaam terugloopt, is van de naar schatting 50 miljoen inwoners zo’n veertig procent onder de vijfendertig. Maar andere factoren spelen ook een rol: de grote instroom van vooral Zimbabwaanse en Nigeriaanse migranten, en de uitzichtloosheid waarin de bevolking van het door aids en slechte economische vooruitzichten geteisterde land verkeert (dertig procent van de bevolking is werkloos). In deze hoek zoekt de politiek wetenschapper Michael MacDonald naar een uitleg, in Why Race Matters in South Africa (Harvard University Press, 2006). Hij bestudeert Zuid-Afrikaans racisme voor en na de Apartheid, en verklaart het vooral vanuit sociaal-economisch perspectief. Zuid-Afrika werd door de Wereldbank na 1994 beschouwd als een ‘upper-middle income’ country. Maar de ZuidAfrikaanse prestaties gaven daar volgens MacDonald nauwelijks aanleiding toe. Gevolg: etnische ontladingen voor opgekropte economische frustraties. BBC News berichtte woensdag dat het geweld van Johannesburg zou zijn overgeslagen naar Durban. (MS, TJ)

WEEKSITEnrcboeken.nl

Op pagina 8-9 van deze bijlage wordt de nieuwe literatuur- en nonfictiesite van NRC Handelsblad aan de lezers voorgesteld. Met onder meer twaalf duizend recensies, interviews en tal van andere artikelen over boeken.

De berichten zijn in uitgebreide vorm te lezen op nrcboeken.nl.