Petekind van Bush ligt dwars

De WHO wil een resolutie aannemen die vrouwenbe-snijdenis veroordeelt.

Maar één man houdt dit tegen. Vanwege één woord.

Betogers tegen vrouwenbesnijdenis in Egypte dragen een foto van een 11-jarig meisje dat doodging toen ze besneden werd. 97 procent van vrouwen in Egypte is besneden. Foto Reuters A photograph of Budour Shaker is seen during a protest against circumcision, in the southern city of Assuit, 500 km (310 miles) south of Cairo, July 5, 2007. The Egyptian government strengthened its ban on female cutting by eliminating a legal loophole allowing girls to undergo the procedure for health reasons. The decision came after Shaker, an 11-year-old girl, died while undergoing the procedure at a private medical clinic in the southern province of Minya. REUTERS/Stringer (EGYPT) REUTERS

Terwijl de Amerikaanse minister van Gezondheid uitlegt wat hij deze week met collega’s uit 192 andere landen bespreekt, kijkt een blonde man naast hem strak naar de muur. Hij draagt een zomerpak en enorme gele schoenen, en heeft documenten op schoot over – onder meer – vrouwenbesnijdenis.

De man is William Steiger, beter bekend als Bill. Iedereen kent hem in het Geneefse gezondheidswereldje. Steiger is het petekind van George H.W. Bush, de vader van de huidige Amerikaanse president. Hij is 38 jaar, maar runt al zeven jaar de Office of Global Affairs in het Amerikaanse ministerie van Gezondheid. Dit bureau bepaalt het standpunt van de VS in internationale fora als Unicef, de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) of het Global Fund. Steiger heeft de macht de minister opzij te schuiven.

De WHO in Genève maakt daar deze week een staaltje van mee. Alle WHO-lidstaten willen tijdens de jaarvergadering een resolutie aannemen die vrouwenbesnijdenis veroordeelt, op één na: de VS.

Het Amerikaanse regeringsstandpunt luidt dat besnijdenis een verminking is die bij miljoenen meisjes en vrouwen gezondheidsproblemen veroorzaakt en bestreden moet worden. Drie miljoen vrouwen worden jaarlijks besneden, vooral in Afrika.

Op de vraag waarom de VS een WHO-verklaring blokkeren die strookt met hun regeringsbeleid, zegt minister Michael Leavitt: „Ik kan niet bevestigen wat ons standpunt is over dat onderwerp.”

Voor hij verder praat over patenten op vogelgriepvaccins, voedselveiligheid en andere onderwerpen waarover de ministers deze dagen onderhandelen, zegt hij: „Misschien dat iemand anders u off the record ons standpunt kan geven.”

Die ‘iemand’ is Bill Steiger, naast hem. Maar Steiger wil niet zeggen waarom hij de verklaring tegen besnijdenis, die geen harde juridische status heeft, tegenhoudt. Hij zegt afgemeten: „Wij zijn flexibel. Dus wij vinden een oplossing.”

Ingewijden vertellen dat Steiger in zijn maag zit met één woord en één bijzinnetje. Adrienne Germain van International Women’s Health Coalition, een machtige lobbygroep in New York, zegt: „De tekst ‘bevestigt’ eerdere internationale oproepen tegen vrouwenbesnijdenis, zoals op de VN-vrouwenconferentie in Peking in 1995 en de bevolkingsconferentie in Kairo in 1994. Steiger wil daar ‘herinnert aan’ van maken. Dat zou een afzwakking betekenen.” Ook wil Steiger een bijzin schrappen, waarin reproductive health wordt genoemd, een verzamelnaam voor gezondheidszorg op het gebied van seksualiteit, voortplanting en gezinsplanning.

Wie wil, „kan daarin lezen dat vrouwen recht hebben op abortus. Het staat er niet, maar Steiger wil zelfs geen impliciete verwijzing naar abortus of voorbehoedsmiddelen.”

Germain, zelf net in New York terug na een bezoek aan Genève, vertelt over de telefoon dat Steiger bij katholieke en islamitische landen lobbyt om steun. Maar tot nog toe zijn zelfs Libië en Egypte vóór de tekst.

„Het is krankzinnig beschamend. Dit is beleid van het Witte Huis, niet het ministerie. Steiger moet conservatief rechts om politieke redenen te vriend houden. Al zeven jaar voert hij deze kruistochten. Wat Steiger ook doet, hij heeft de zegen van de president. Vanwege die familieconnectie. Hij bereikt niets, behalve dat hij de VS belachelijk maakt en gezondheidsexperts irriteert”, zegt Germain.

Volgens mensen die veel met hem te maken hebben, is Steiger zelf niet roomser dan de paus; hij viert altijd carnaval in Rio de Janero. Toch hield hij bij UNHCR een hulpproject tegen voor verkrachte vrouwen in Kosovo die zwanger waren van Servische militairen – uit voorzorg, want in Kosovo is abortus legaal.

Global Fund krijgt miljoenen voor aidsbestrijding – maar hiervan mag geen cent naar condooms en moet eenderde naar promotiecampagnes voor seksuele onthouding. Bij de WHO wilde hij in 2005 een abortuspil uitbannen die in de VS legaal is. Ook screent Steiger Amerikaanse wetenschappers bij de WHO op hun politieke antecedenten. Het VN-vrouwenfonds UNFPA krijgt door Steigers toedoen geen Amerikaans geld meer.

Bij de WHO vergaderde men gisteren wéér over besnijdenis. Zelfs bondgenoten van de VS zoals Canada, Groot-Brittannië en Nederland tonen geen begrip voor Steigers standpunt. Zijn minister Leavitt klaagt dat dit het imago van de VS bezoedelt, maar hij is wijs genoeg dat alleen achter de schermen te uiten.

Documentaire over besnijdenis via: nrcnext.nl/links