Hoe word je linkshandig en hoe zit dat bij dieren?

„Waarom zijn sommige mensen linkshandig?”, vraagt Anne Wagemaker uit Utrecht. „Mijn zusje behoort tot deze exclusieve groep en ik heb me altijd afgevraagd: waarom zij wel en ik niet?”

„Dat weten wij niet precies.”, zegt Rik Smits, wetenschapsjournalist, auteur van het non-fictieboek De linkshandige picador (1993) én linkshandig. „De motoriek van een mens wordt bestuurd vanuit de hersenen en één van de hersendelen is daarbij dominant”, legt Smits uit. „Omdat het lichaam kruiselings wordt aangestuurd, zijn linksdominante types rechtshandig en rechtsdominante types linkshandig. De aanleg voor linkshandigheid moet dus bij het vormen van de hersendelen in de baarmoeder liggen.”

Linkshandigheid is erfelijk, dat is wel makkelijk aantoonbaar. Als beide ouders links zijn, is er vijftig tot zestig procent kans dat hun kind dezelfde voorkeurshand krijgt. Gemiddeld tien à vijftien procent van de mensen is links, iets meer mannen dan vrouwen. Iemand die per handeling een andere handvoorkeur heeft, wordt ambidext genoemd.

Er wordt nogal wat toegeschreven aan linkshandigen. Zo zouden ze ongeveer negen jaar eerder doodgaan dan rechtshandigen, concludeerde de Canadese psycholoog Stanley Coren in 1993. Dit onderzoek heeft echter veel gebreken, volgens Smits. „Er wordt ook beweerd dat linkshandigen creatiever zijn omdat hun rechterhersenhelft beter ontwikkeld is, maar onderzoek heeft dat nooit hard gemaakt.”

Yvette Nieuwstad uit Eindhoven vraagt of linkshandigheid zich ook manifesteert bij dieren. „Bij primaten is het net als bij mensen: de meerderheid is rechtshandig”, legt professor Ton Groothuis van de Universiteit Groningen uit. „Ook bij schoolzwemmende vissen hebben wij kunnen zien dat de meerderheid één bepaalde kant opzwemt als er een predator op hen afkomt. Dit houdt de school intact.”

Bij andere diersoorten is de verdeling evenwichtiger. Groothuis: „De meeste dieren hebben wel een voorkeurspoot, op populatieniveau is de verhouding fiftyfifty.”

Hanina Ajarai