Het dode kind nog een beetje leren kennen

Julia Leigh: Uitgesteld afscheid (Disquiet). Vertaling Paul van der Lecq. Cossee, 121 blz. € 16,90

Het tijgerspoor van Julia Leigh was een opvallend debuut: een in krachtige stijl geschreven verhaal over een man die in de Australische wildernis jacht maakt op het laatste exemplaar van de Tasmaanse tijger. Leigh verkende in dit boek de grenzen van de beschaving. Niet alleen speelt het zich af aan de rand van de bewoonde wereld, maar bovendien dreigt de hoofdpersoon in de loop van zijn bezeten jacht zijn menselijkheid te verliezen. De Australische schrijfster (1970) werd geprezen, bekroond en met J.M. Coetzee vergeleken, en daar zit wel wat in. Net als Coetzee is ze er niet op uit de lezer te behagen met sympathieke personages, en ook zij lijkt humor taboe verklaard te hebben.

Uitgesteld afscheid is haar tweede roman (welbeschouwd een novelle, maar als je dat op het omslag zet, weet je zeker dat niemand het koopt). Een vrouw arriveert met twee kinderen op een landgoed in Frankrijk waar haar moeder met bedienend personeel woont. Het is niet wat je noemt ‘thuiskomen’: hoewel de vrouw hier is opgegroeid, is de sfeer zo afstandelijk dat ze evengoed bij vreemden had kunnen logeren. Ze stelt haar moeder en haar kinderen aan elkaar voor: ‘Dit is je grootmoeder.’ Gaandeweg wordt duidelijk dat de vrouw uit Australië is gevlucht voor een gewelddadige echtgenoot, die verantwoordelijk is voor haar gebroken arm, en dat ze levensmoe is.

Het landgoed is feestelijk versierd om de baby van Marcus, de zoon des huizes, en zijn vrouw Sophie te verwelkomen, maar als de jonge ouders uit het ziekenhuis komen, dragen ze een doodgeboren kind op de arm. ‘Ze zeiden dat we Alice maar het best mee naar huis konden nemen’, verklaart Marcus. ‘We willen haar graag leren kennen voordat ze begraven wordt.’ De begrafenis wordt steeds uitgesteld, omdat Sophie haar kind niet kan loslaten. Ergens in het verhaal slaat – bij de andere personages en vermoedelijk ook bij de lezer – respectvol medegevoel met de treurende moeder om in ergernis over een gekkin die dagenlang blijft rondsjouwen met een in staat van ontbinding verkerend lijkje. Ten slotte is het de Australische vrouw die de impasse doorbreekt.

Leigh gaat te werk als de Griekse tragedieschrijvers: karig met informatie, geen psychologische uitleg. Jammer dat ze met enkele quasi-poëtische opwellingen het raadsel nog heeft willen vergroten, maar ze is er toch in geslaagd een intrigerend verhaal te schrijven, een inverse Antigone. Een tip: stop twee bladzijden vóór het einde met lezen.